روز قیامت ، روز حساب

در آیات سوره نبأ ، خدای متعال از آفرینش زمین و آسمان، جهان و انسان ، شب و روز آب و باران و … یاد می کند و پیوسته بر این نکته تأکید می فرماید: که اگر بنگرید، می بینید که اینها همه ساخت ما و آفریده های هدفدار ما هستند و با تأکید می گوید : همان روز قیامت و حساب در پیش است و کار ما در آفرینش جهان و انسان، بی هدف و بی حساب نیست. از آیات این سوره مبارک و بسیاری دیگر سوره های قرآن مجید و هم چنین سخن های ارجمند پیامبر اکرم و امامان بزرگوار، اینطور در می یابیم که در قیامت اعمال مردم به طور دقیق محاسبه و به آنها رسیدگی می شود و ارزش خوب و بد کارهای هر انسانی کاملاً تعیین می گردد.
ما نیز در چنین روز سختی در پیشگاه پروردگار خود مسؤول و پاسخگو خواهیم بود. پس باید برای این روز بزرگ توشه برداریم و بهترین توشه تقواست.

بنا به فرموده ی پیامبر اولین چیزی که در قیامت مورد محاسبه قرار می گیرد. نماز است و زیباترین چیزی که انسان با خود می برد، اخلاق نیکوست. خوب است قبل از این که در قیامت مورد سؤال قرار گیریم. خود به حساب خود برسیم. به اعمالمان بنگریم و آنها را به دقت بسنجیم که پیامبرمان درباره حسابرسی از اعمال خویش فرموده است، به حساب خود برسید ، قبل از اینکه به حساب شما برسند و اعمال خود را مورد سنجش قرار دهید پیش از اینکه آنها را بسنجید.

خلاصه ی درس :

۱ – کار خدا در آفرینش جهان و انسان بی هدف و بی حساب نیست و روز حسابی در پیش است.

۲ – در قیامت دقیقاً به حساب ها رسیدگی می شود متقین که پیوسته به یاد روز حساب بوده اند به بهشت جاودان درآیند و کافران که به چنین روزی امید و باور نداشته اند، به کیفر و عذابی سخت گرفتار آیند.

۳ – در قیامت مردم نزد خدا از یکدیگر دادخواهی می کنند و اعضاء و جوارج متجاوزان به ستم هایی که کرده اند، گواهی می دهند و هیچکس نمی تواند کار زشت و ستم خود را پنهان کند. خدا هم حساب ها رسیدگی می کند و حق مظلوم را از ظالم می ستاند و متجاوز را به کیفر می رساند.

بیندیشید و پاسخ دهید
۱ – روز فصل یعنی چه ؟ چرا این روز را روز فصل نامیده اند؟

روز فصل یعنی روز جدایی . نیکوکاران و بدکاران جدا می شوند و به حساب ها دقیقاً رسیدگی می شود.

۲ – چرا به قیامت «یوم الحساب» می گویند؟

در قیامت اعمال مردم به طور دقیق مورد محاسبه و بررسی قرار می گیرد و مقدار ارزش خوب و بد کارهای هر انسانی کاملاً تعیین می گردد.

۳ – بنا به فرموده پیامبر چهار چیز مهمی که در قیامت مورد سؤال و حساب قرار می گیرند. کدامند ؟

۱٫ عمرت را در چه راهی صرف کرده ای ؟
۲٫ بدنت را در چه راهی فرسوده ساختی ؟
۳٫ احوالت را از چه راهی کسب کرده ای و در چه راهی مصرف نموده ای ؟
۴٫ از دوستی پیامبر خدا و اهل بیت او نیز سؤال می شود.

۴ – قصاص یعنی چه ؟

قصاص یعنی تلافی تعدی گناهکاری

۵ – با توجه به فرمایش پیامبر اکرم، وظیفه ما در مورد ادای حقوق مردم و جلب رضایت آنها در دنیا چیست؟ اگر حقوق مردم در دنیا ادا نشود، در آخرت چگونه ادا می شود؟

خدا رحمت کند بنده ای را که اگر حقوقی از دیگران برگردن دارد پیش از فرا رسیدن مرگش پیش از اینکه به جهان آخرت رحلت کند پیش او برود و حقش را بپردازد و دین خود را ادا کند. در آنجا فقط اعمال خوب و بد انسان به همراهش می باشد ناچار دیگران از اعمال خویش حق خود را استیفا می کند و اگر کار نیکی نداشته باشد از گناهان طلبکار برداشته می شود و به گناهان او افزوده می شود.

۶ – اولین چیزی که در قیامت محاسبه می شود چیست؟ زیباترین چیزی که انسان از این دنیا با خود می برد چیست؟

اولین چیزی که در قیامت محاسبه می شود نماز است و زیباترین چیزی که انسان با خود می برد اخلاق نیکوست.

درس چهارم :‌بهشت و بهشتیان – دوزخ و دوزخیان

مردی از ابوذر غفاری پرسید :
چرا در نظر ما مردن ناپسند است؟
ابوذر پاسخ گفت :‌به این علت که شما دنیای خود را آباد کرده و آخرت را خراب و ویران نموده اید. در این دنیا به هوس ها و معصیت ها پرداخته اید. هر چه داشته اید مصرف کرده اید و زاد و توشه ای برای آخرت خود نفرستاده اید. البته برای شما گران و ناگوار خواهد بود که از محل آباد به محل خراب و ویران کوچ کنید.

مردم دو دسته اند : نیکوکاران و زشت کاران ، نیکوکاران مانند کسانی هستند که مدت ها از خانه و کاشانه و آشنایان و بستگان خود دور بوده اند و اکنون وارد خانه و کاشانه ی خویش می شوند و بستگان و با خانواده خود را دیدار می کنند . چه نشاط و سروری به آنها دست می دهد. اما گنه کاران و زشت کاران مانند مجرمان و جنایتکارانی هستند که از چنگ قانون گریخته اند.
وقتی آنها را دستگیر کنند و باز گردانند، تا به جزای جرم و جنایت خود برسند چه حالی دارند؟ آنها خود را گرفتار اعمال خود می بینند . گنه کار هم اینگونه است. می بینید که از عبودیت پروردگار متعال تجاوز کرده و به حقوق او و بندگان او تعدی کرده است. در این حالت او احساس شرمندگی می کند و خود را مستحق عذاب می بیند سرانجام او را به جهنم می برند.
ابوذر ادامه داد . شما بندگان اعمال خود را به کتاب خداعرضه کنید، ببینید خدا در کتابش چه می گوید و شما چگونه اید ؟ خدا می گوید : «ابرار» بهشتی اند و «فجار» جهنمی . بنگرید که شما از ابرارید یا از فجار.
انسان در آخرت ناچار به یکی از این دو منزل راه می یابد ، یا در بهشت مسکن می گزیند و یا به جهنم وارد می شود.

بهشت :

بهشت جایگاه افراد خداپرست و دیندار و نیکوکار و منزلگه جاودان پیامبران و پیروان آنهاست. بهترین و زیباترین جایگاهی است که خدا مهربان برای بندگان نیکوکار خود تدارک دیده است . قرآن شریف از بهشت غالباً با لفظ «جنّه » یاد کرده است. جنت یعنی باغ و بوستان خرمی که انبوه درختانش سر به هم آورده اند.
همه ی بهشتیان در یک مرتبه با یک درجه نیستند. بلکه از نظر میزان ایمان و خلوص و مقدار اعمال صالح با یکدیگر تفاوت دارند . در بهشت مرگ و بیماری و غم و غصه و اندوه وجود ندارد و بهشتیان همواره مورد لطف خدای متعال هستند و از نعمت های پنهان و آشکار الهی برخوردارند. از همه بالاتر اینکه خداوند از آنان راضی است و آنان هم از خدا و الطاف او راضی و خشنودند.

دوزخ :

دوزخ جایگاه مشرکان ، منافقان و بدکرداران است. دوزخیان زندگی بسیار سخت و دردناکی دارند. اعمال زشت و کفر و نفاق آنها به صورت عذاب ها و شکنجه های سخت برایشان ظاهر می شود و آنان را به رنج و درد می کشد عذاب های جهنم که نمود کفر و نفاق و ستم و زشتی اعمال جهنمیان است، آنقدر سخت و دردآور است که برای ما قابل تصور نیست.

خلاصه درس:

۱ – بازگشت انسان در آخرت به یکی از این دو منزل است :‌بهشت یا جهنم .

۲ – بهشت ، بهترین و زیباترین جایگاهی است که خدای مهربان آن را روشن، زیبا و نورانی آفریده است نعمت های بهشتی که نمود اخلاق خوب و اعمال خوب بهشتیان است آنچنان خوب و زیبا هستند که به زیبای و خوبی شان نه چشمی دیده و نه گوشی شنیده و نه در قلبی خطور کرده است. بهشتیان انسانهای خدا پرست و دیندار و نیکوکارند.

۳ – جهنم دردناک ترین و عذاب آورترین جایگاهی است که خداق مقتدر برای بدکاران و ستمگران مهیا کرده است . عذاب های سخت جهنم نمود کند و زشتی و گناه و ستم جهنمیان است. جهنمیان کافران و بدکاران و ستم کاران هستند.

بیندیشید و پاسخ دهید :
۱ – چرا مردن در نظر ما ناپسند است ؟ ابوذر به این سؤال چه پاسخی داد؟

او گفت : شما به این علت که دنیای خود را آباد کرده اید و آخرت را خراب و ویران نموده اید در این دنیا به هوسها و معصیتها پرداخته و هرچه داشته اید در این دنیا صرف کرده اید ، زاد و توشه ای برای آخرت پیش نفرستاده اید و البته برای شما گران و ناگوار خواهد بود که از محل آباد به محل خراب و ویران کوچ کنید.

۲ – حال نیکوکاران هنگام ورود به جهان آخرت چگونه است؟ پاسخ ابوذر به این سؤال چه بود؟

ابوذر گفت : نیکوکاران مانند کسانی هستند که مدت ها از خانه وکاشانه خویش از آشنایان و بستگان خویش دور بوده و اکنون وارد خانه و کاشانه ی خود می شود و بستگان و اهل خود را دیدار می نماید چه نشاط و سروری به این فرد دست می دهد؟
چقدر خوشحال و خشنود می شود؟ نیکوکاران هم این چنین هستند و به خدای مهربان و بهشت زیبای او وارد می شوند و مورد استقبال ملائکه و پیامبران و ابرار و اولیاء واقع می شوند و از نعمتهای بی پایان بهشتی بهره مند می گردند.

۳ – «حال گنه کاران هنگام ورود به آخرت چگونه است» پاسخ ابوذر به این سؤال چه بود؟
گنهکاران و زشت کاران مانند شخص مجرم تبهکاری هستند که گریخته باشد و وقتی او را دستگیر کنند و بازگردانند تا به جای جرم و جنایتش برسانند چه حالی دارد؟ خود را گرفتار اعمالش می بیند. گنهکار هم چنین حالتی دارد خود را گرفتار خشم و عذاب پروردگار می بیند. می بیند که از عبودیت پروردگار متعال تجاوز کرده و اینکه باید در نزد خدای یکتا حاضر شود. حالت شرمندگی و سوزنده ای به او دست می دهد و خود را مستحق عذاب می بیند و سرانجام کشا نکشان او را به سمت جهنم می برد.

۴ – حال ما پیش خدا چگونه است ؟ پاسخ ابوذر به این سؤال چه بود؟
ابوذر گفت اعمال خود را به کتاب خدا عرضه کنید خدا در کتابش چه می گوید و شما چگونه اید، خدا می گوید‌:‌«ابرار» بهشتیند و «فجار»‌جهنمی بنگرید که شما از ابرارید یا فجارید.

۵ – پس رحمت خدا چه می شود؟ ابوذر به این پرسش چه پاسخی داد؟
ابوذر گفت : رحمت خدا به افراد نیکوکار نزدیکتر است.

زندگی انسان در دنیا،آمیخته با مشکلات عجیبی است که اگر در مقابل آن بایستد وشکیبایی و مقاومت به خرج دهد،به یقین پیروز خواهد شد و اگر ناشکیبایی کند و ...

داستان موسی و خضر (ع)

از داستان‎های جالب زندگی موسی ـ علیه السلام ـ ماجرای شیرین او با حضرت خضر ـ علیه السلام ـ است که در قرآن سوره کهف آمده و دارای نکات و درسهای آموزنده گوناگونی است، در این راستا نظر شما به فرازهایی زیر از آن داستان جلب می‎کنیم.

سخنرانی موسی ـ علیه السلام ـ و ترک اولی او
هنگامی که فرعون و فرعونیان در دریای نیل غرق شده و به هلاکت رسیدند، بنی‎اسرائیل به رهبری حضرت موسی ـ علیه السلام ـ پس از سالها مبارزه، پیروز شدند و زمام امور رهبری به دست موسی ـ علیه السلام ـ افتاد.
او در یک اجتماع بسیار بزرگ (که می‎توان آن را به عنوان جشن پیروزی نامید) در حضور بنی‎اسرائیل سخنرانی کرد، مجلس بسیار باشکوه بود، ناگاه یک نفر از موسی ـ علیه السلام ـ پرسید: «آیا کسی را می‎شناسی که نسبت به تو اعلم (عالم‎تر) باشد؟»
موسی ـ علیه السلام ـ در پاسخ گفت: نه.
و مطابق بعضی از روایات، پس از نزول تورات و سخن گفتن مستقیم خدا با موسی ـ علیه السلام ـ، موسی در ذهن خود به خودش گفت: «خداوند هیچکس را عالم‎تر از من نیافریده است.» در این هنگام خداوند به جبرئیل وحی کرد موسی را دریاب که در وادی هلاکت افتاده. (یعنی براثر حالتی شبیه خودخواهی، در سراشیبی نزول از مقامات عالیه معنوی قرار گرفته، به یاریش بشتاب تا اصلاح شود. جبرئیل به سراغ موسی آمد...)
خداوند همان‎دم به موسی ـ علیه السلام ـ وحی کرد: آری داناتر از تو عبد و بنده ما خضر ـ علیه السلام ـ است، او اکنون در تنگه دو دریا،[1] در کنار سنگی عظیم است.
موسی ـ علیه السلام ـ عرض کرد: «چگونه به حضور او نایل شوم؟»
خداوند فرمود: «یک عدد ماهی بگیر و در میان زنبیل خود بگذار، و به سوی آن تنگه دو دریا برو، در هر جا که آن ماهی را گم کردی، آن عالم در همانجا است.»[2]

موسی‎ ـ علیه السلام ـ در جستجوی استاد
موسی ـ علیه السلام ـ که دانش‎دوست بود، گفت: من دست از جستجو برنمی‎دارم تا به محل آن تنگه دو دریا برسم، هرچند مدّت طولانی به راه خود ادامه دهم.
موسی دوست و همسفری برای خود انتخاب کرد که همان مرد رشید و شجاع و با ایمان بنی‎اسرائیل به نام یوشع بن نون بود، موسی یک عدد ماهی در میان زنبیل نهاد و اندکی زاد و توشه راه‎ برداشت و همراه یوشع به سوی تنگه دو دریا حرکت کردند. هنگامی که به آنجا رسیدند در کنار صخره‎ای اندکی استراحت کردند، در همان‎جا موسی و یوشع، ماهی‎ای را به همراه داشتند، فراموش کردند. بعد معلوم شد که ماهی براثر رسیدن قطرات آب به طور معجزه‎آسایی خود را در همان تنگه به دریا افکنده و ناپدید شده است.
موسی و همسفرش از آن محل گذشتند، طولانی بودن راه و سفر موجب خستگی و گرسنگی آنها گردید، در این هنگام موسی ـ علیه السلام ـ به خاطرش آمد که غذایی به همراه خود آورده‎اند، به یوشع گفت: «غذای ما را بیاور که از این سفر سخت خسته شده‎ایم.»
یوشع گفت: آیا به خاطر داری هنگامی که ما به کنار آن صخره پناه بردیم، من در آنجا فراموش کردم که ماجرای ماهی را بازگو کنم، و این شیطان بود که یاد آن را از خاطر من ربود، و ماهی راهش را به طرز شگفت‎انگیز در دریا پیش گرفت و ناپدید شد.
و از آنجا که این موضوع به صورت نشانه‎ای برای موسی ـ علیه السلام ـ در رابطه با پیدا کردن عالِم، بیان شده بود موسی ـ علیه السلام ـ مطلب را دریافت و گفت: این همان چیزی است که ما می‎خواستیم و به دنبال آن می‎گشتیم. در این هنگام از همانجا بازگشتند و به جستجوی آن عالِم پرداختند، وقتی که به تنگه رسیدند حضرت خضر ـ علیه السلام ـ را در آنجا دیدند.[3] پس از احوالپرسی، موسی ـ علیه السلام ـ به او گفت:
«آیا من از تو پیروی کنم تا از آنچه به تو تعلیم داده شده است و مایه رشد و صلاح است به من بیاموزی؟»
خضر: تو هرگز نمیغتوانی همراه من صبر و تحمّل کنی، و چگونه می‎توانی در مورد رموز و اسراری که به آن آگاهی نداری شکیبا باشی؟
موسی: به خواست خدا مرا شکیبا خواهی یافت، و در هیچ کاری مخالفت فرمان تو را نخواهم کرد.
خضر: پس اگر می‎خواهی به دنبال من بیایی از هیچ چیز سوال نکن، تا خودم به موقع، آن را برای تو بازگو کنم.
موسی ـ علیه السلام ـ مجدّداً این تعهّد را داد که با صبر و تحمّل همراه استاد حرکت کند و به این ترتیب همراه خضر ـ علیه السلام ـ به راه افتاد.[4]

دیدار موسی از سه حادثه عجیب
موسی و یوشع و خضر ـ علیه السلام ـ با هم به کنار دریا آمدند و در آنجا سوار کشتی شدند آن کشتی پر از مسافر بود، در عین حال صاحبان کشتی آنها را سوار کردند. پس از آنکه کشتی مقداری حرکت کرد، خضر ـ علیه السلام ـ برخاست و گوشه‎ای از کشتی را سوراخ کرد و آن قسمت را شکست و سپس آن قسمت ویران شده را با پارچه و گل محکم نمود که آب وارد کشتی نشود.
موسی ـ علیه السلام ـ وقتی این منظره نامناسب را که موجب خطر جان مسافران می‎شد دید، بسیار خشمگین شد و به خضر گفت: «آیا کشتی را سوراخ کردی که اهلش را غرق کنی، راستی چه کار بدی انجام دادی؟»
حضرت خضر ـ علیه السلام ـ گفت: «آیا نگفتم که تو نمی‎توانی همراه من صبر و تحمّل کنی؟!»
موسی گفت: مرا به خاطر این فراموشکاری، بازخواست نکن و بر من به خاطر این اعتراض سخت نگیر.
از آنجا گذشتند و از کشتی پیاده شدند به راه خود ادامه دادند، در مسیر راه خضر ـ علیه السلام ـ کودکی را دید که همراه خردسالان بازی می‎کرد، خضر به سوی او حمله کرد و او را گرفت و کشت.
موسی ـ علیه السلام ـ با دیدن این منظره وحشتناک تاب نیاورد و با خشم به خضر ـ علیه السلام ـ گفت: «آیا انسان پاک را بی‎آنکه قتلی کرده باشد کشتی؟ به راستی کار زشتی انجام دادی.» حتّی موسی ـ علیه السلام ـ بر اثر شدّت ناراحتی به خضر ـ علیه السلام ـ حمله کرد و او را گرفت و به زمین کوبید که چرا این کار را کردی؟
خضر گفت: به تو نگفتم تو هرگز توانایی نداری با من صبر کنی؟
موسی ـ علیه السلام ـ گفت: اگر بعد از این از تو درباره چیزی سوال کنم، دیگر با من مصاحبت نکن، چرا که از ناحیه من معذور خواهی بود.
از آنجا حرکت کردند تا اینکه شب به قریه‎ای به نام ناصره رسیدند، آنها از مردم آنجا غذا و آب خواستند، مردم ناصره، غذایی به آنها ندادند و آنها را مهمان خود ننمودند، در این هنگام خضر ـ علیه السلام ـ به دیواری که در حال ویران شدن بود نگاه کرد و به موسی ـ علیه السلام ـ گفت: به اذن خدا برخیز تا این دیوار را تعمیر و استوار کنیم تا خراب نشود. خضر ـ علیه السلام ـ مشغول تعمیر شد.
موسی ـ علیه السلام ـ که خسته و کوفته و گرسنه بود، و از همه مهمتر احساس می‎کرد شخصیت والای او و استادش به خاطر عمل نامناسب اهل آن آبادی سخت جریحه‎دار شده و در عین حال خضر ـ علیه السلام ـ به تعمیر دیوار آن آبادی می‎پردازد، بار دیگر تعهّد خود را به کلّی فراموش کرد و زبان به اعتراض گشود، اما اعتراضی سبکتر و ملایمتر از گذشته، گفت: «می‎خواستی در مقابل این کار اجرتی بگیری؟» اینجا بود که خضر ـ علیه السلام ـ به موسی ـ علیه السلام ـ گفت:
«هذا فِراقُ بَینِی وَ بَینِکَ...؛ اینک وقت جدایی من و تو است، اما به زودی راز آنچه را که نتوانستی بر آن صبر کنی، برای تو بازگو می‎کنم.»[5]
موسی ـ علیه السلام ـ سخنی نگفت، و دریافت که نمی‎تواند همراه خضر ـ علیه السلام ـ باشد و دربرابر کارهای عجیب او صبر و تحمّل داشته باشد.

توضیحات خضر ـ علیه السلام ـ در مورد سه حادثه عجیب
حضرت خضر ـ علیه السلام ـ راز سه حادثه شگفت‎انگیز فوق را برای موسی ـ علیه السلام ـ چنین توضیح داد:
اما آن کشتی مال گروهی از مستمندان بود که با آن در دریا کار می‎کردند، و من خواستم آن را معیوب کنم و به این وسیله آن کشتی را از غصب ستمگر زمان برهانم. چرا که پشت سرشان پادشاه ستمگری بود که هر کشتی سالمی را به زور می‎گرفت. معیوب کردن من، برای نگهداری کشتی برای صاحبانش بود.
و امّا آن نوجوان، پدر و مادرش با ایمان بودند و بیم داشتیم که آنان را به طغیان و کفر وادارد، از این رو خواستیم که پروردگارشان به جای او فرزندی پاک‎سرشت و با محبّت به آن دو بدهد.[6]
و امّا آن دیوار از آنِ دو نوجوان یتیم در آن شهر بود، گنجی متعلّق به آن یتیمان در زیر دیوار وجد داشت، و پدرشان مرد صالحی بود، و پروردگار تو می‎خواست آنها به حدّ بلوغ برسند و گنجشان را استخراج کنند. این رحمتی از پروردگار تو بود، من آن کارها را انجام دادم تا زیر دیوار محفوظ بماند و آن گنج خارج نشود و به دست بیگانه نیفتد، من این کارها را خودسرانه انجام ندادم. این بود راز کارهایی که نتوانستی در برابر آنها تحمّل کنی.[7]
موسی ـ علیه السلام ـ از توضیحات حضرت خضر ـ علیه السلام ـ قانع شد.

توصیه خضر ـ علیه السلام ـ و نوشته لوح گنج
هنگام جدایی خضر ـ علیه السلام ـ از موسی ـ علیه السلام ـ، موسی به او گفت: مرا سفارش و موعظه کن، خضر مطالبی فرمود از جمله گفت: «از سه چیز بپرهیز و دوری کن: 1. لجاجت 2. و از راه رفتن بی‎هدف و بدون نیاز 3. و از خنده بدون تعجّب، خطاهایت را بیاد بیاور و از تجسّس در خطاهای مردم پرهیز کن.»
از حضرت رضا ـ علیه السلام ـ نقل شده آن گنجی که زیر دیوار مخفی بود، لوح طلایی بود که در آن چنین نوشته شده بود:
«بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیم، مُحَمَّدٌ رَسولُ اللهِ، عَجِبْتُ لِمَنْ اَیقَنَ بِالمَوْتِ کَیفَ یفْرَحُ، عَجِبْتُ لِمَنْ اَیقَنَ بِالْقَدَرِ کَیفَ یحْزَنُ؟ و عَجِبْتُ لِمَنْ رای الدُّنیا و تَقَلُّبَها بِاَهْلِها کیفَ یرْکَنُ اِلَیها، و ینْبَغِی لِمَنْ غَفَلَ عَنِ اللهِ اَلّا یتَّهَمَ اللهُ تَبارَکَ و تَعالی فی قَضائِهِ و لا یسْتَبْطِئَهُ فِی رِزْقِهِ؛ به نام خداوند بخشنده مهربان ـ تعجّب می‎کنم برای کسی که یقین به مرگ دارد چگونه شادی مستانه می ‎کند؟ تعجّب می‎کنم برای کسی که یقین به قضا و قدر الهی دارد، چگونه اندوهگین می‎شود، تعجّب می‎کنم برای کسی که دنیا و دگرگونیهای آن را با اهلش می‎نگرد، چگونه بر آن اعتماد می‎کند؟ و سزاوار است آن کسی که از خداوند غافل می‎گردد، خداوند متعال را در قضاوتش متّهم نکند، و در رزق و روزی رساندن او را به کندی و تاخیر یاد ننماید.»[8]

پی نوشت

[1] . به گفته اکثر مفسّران، منظور از این تنگه دو دریا، محل اتّصال خلیج عقبه با خلیج سوئز است.
[2] . بحارالانوار، ج 13، ص 278.
[3] . در حدیثی از پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ نقل شده فرمود: هنگامی که موسی ـ علیه السلام ـ با خضر ـ علیه السلام ـ در کنار دریا ملاقات کرد، پرنده‎ای در برابر آن دو ظاهر شد، قطره‎ای آب دریا با منقارش برداشت، خضر به موسی ـ علیه السلام ـ گفت: «آیا می‎دانی این پرنده چه می‎گوید؟ موسی گفت: چه می‎گوید؟
خضر گفت: می‎گوید «وَ رَبِّ السَّماواتِ و الاَرضِ وَ رَبِّ الْبَحْرِ ما عِلْمُکُما مِنْ عِلْمِ اللهِ اِلّا قَدْرَ ما اَخَذْتُ بِمِنْقارِی مِنْ هذَا الْبَحْرِ؛ و سوگند به پروردگار آسمانها و زمین و پروردگار دریا، دانش شما دو نفر (موسی و خضر) در مقایسه با علم خدا نیست مگر به اندازه آنچه از آب در منقارم گرفته‎ام نسبت به این دریا» (بحارالانوار، ج 13، ص 302).
و در روایت دیگر آمده: «این پرنده کوچکتر از گنجشک بود و از نوع پرستو بود و گفت: «علم شما در مقابل علم محمّد و آل محمّد ـ صلی الله علیه و آله ـ به اندازه مقدار آبی است که به منقار گرفته‎ام نسبت به دریا.» (همان مدرک؛ پاورقی).
[4] . مضمون آیات 60 تا 70 سوره کهف.
[5] . کهف، 71 تا 78؛ بحارالانوار، ج 13، ص 280. روایت شده: پیامبر ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود: «خدا برادرم موسی ـ علیه السلام ـ را رحمت کند، اگر تحمّل می‎کرد، عجیبترین شگفتیها را (از دست خضر) می‎دید و نیز فرمود: اگر صبر می‎کرد، هزار شگفتی می‎دید. (نورالثقلین، ج 3، ص 282) و از امام باقر ـ علیه السلام ـ یا امام صادق ـ علیه السلام ـ نقل شده فرمود: «لَوْ صَبَرَ مُوسی لَاَراهُ الْعالِمُ سَبْعِینَ اُعْجُوبَهٍ؛ اگر موسی ـ علیه السلام ـ صبر و تحمّل می‎کرد، آن عالِم (خضر) هفتاد حادثه عجیب به موسی ـ علیه السلام ـ نشان می‎داد.» (بحارالانوار، ج 13، ص 284 و 301).
نیز روایت شده: از موسی ـ علیه السلام ـ پرسیدند: سخت‎ترین حادثه زندگی تو چه بود؟ موسی ـ علیه السلام ـ در پاسخ گفت: «هیچیک از آن همه مشکلات (عصر فرعون و عصر حکومت بنی‎اسرائیل با آن همه رنجها) همانند گفتار خضر ـ علیه السلام ـ برایم رنج‎آور نبود که خبر از فراق و جدایی خود از من داد و مرا از علوم خود محروم ساخت.» (تفسیر ابوالفتوح رازی، ذیل آیه 78 کهف).
[6] . کارهای خضر ـ علیه السلام ـ به خصوص کشتن نوجوان گرچه ظاهری بسیار زننده داشت، ولی باید توجّه داشت که فرق است بین نظام تشریع و تکوین، خداوند حاکم بر هر دو نظام است، در این صورت هیچ مانعی ندارد که خداوند گروهی مانند موسی ـ علیه السلام ـ را مامور اجرای نظام تشریع کند، و گروهی یا شخصی (مانند خضر) را مامور اجرای نظام تکوین، از نظر نظام تکوین، هیچ مانعی ندارد که خداوند حتّی کودک نابالغی را دچار حادثه‎ای کند که جان بسپارد، چرا که وجودش ممکن است در آینده موجب خطرهای عظیم گردد، مانند اینکه پزشک دست یا پای کسی را قطع می‎کند تا میکرب سرطان از آن به سایر اعضاء سرایت ننماید.
کارهای حضرت خضر ـ علیه السلام ـ در ماجرای فوق در محدوده نظام تکوین بوده، ولی حضرت موسی ـ علیه السلام ـ مامور کارها در محدوده تشریع بود، از این رو مقام موسی ـ علیه السلام ـ در این راستا از حضرت خضر ـ علیه السلام ـ بالاتر بود، اگرچه در محدوده نظام تکوین، مقام خضر ـ علیه السلام ـ بالاتر بود.
از سوی دیگر این کار خضر ـ علیه السلام ـ از نشانه‎های رحمت الهی و پاداش او به پدر و مادر با ایمان بود، خضر به دستور خدا آن کودک کافر را ـ که اگر می‎ماند موجب کفر و انحراف پدر و مادر می‎شد، کشت، ولی به جای آن کودک، خداوند دختری به آن پدر و مادر مرحمت فرمود، که کانون ایمان و تقوا بود و به فرموده امام صادق ـ علیه السلام ـ از نسل او هفتاد پیامبر، به وجود آمد. (تفسیر نورالثقلین، ج 3، ص 286).
[7] . کهف، 79 تا 83.
[8] . بحارالانوار، ج 13، ص 294.

سوگندهای حكیمانه خداوند در قرآن

خدای متعال در كتاب خویش برای تبیین و تفهیم معارف قرآنی از شیوه ها و روشهای گوناگون استفاده كرده است. مثل این كه یك مطلب را هم در قالب استدلال و برهان دقیق آورده و همان مطلب سنگین را در جای دیگر در شكل مثل و تمثیل آورده است. سرّ استفاده از روشهای گوناگون در دعوت و تعلیم، آن است كه انسان ها گرچه از فرهنگ مشترك فطری برخوردارند، لیكن در هوشمندی و مراتب فهم یكسان نیستند.[1] از این رو، لازم است كتاب جهان شمول الهی، معارف فطری را با روشهای متفاوت و در سطح گوناگون تبیین كند. چنانكه توحید را گاهی در چهره «برهان تمانع» عرضه می كند؛ برهانی كه حكیمان و متكلمان، آن را به عنوان پیام وزین و سنگین تلقی می كنند و در فهم كیفیت تقریر تلازم مقدم و تالی و بطلان تالی آن قیاس اختلاف دارند و گاهی در لباس مثلی ساده كه هر اُمّی درس ناخوانده ای توان فهم آن را دارد.[2] یكی از فنون بیان كه مورد استفاده قرآن در تبیین معارف قرار گرفته است قسم و سوگند می باشد. قسم و سوگند عبارت است از: ایجاد ربط خاصی بین خبر و یا انشاء و بین چیز دیگری كه دارای شرافت و منزلت است، به طوری كه بر حسب این قرارداد، بطلان و دروغ بودن انشاء یا خبر مستلزم بطلان آن چیز باشد، و چون آن چیز در نظر صاحب قرارداد و دارای مكانت و احترام ویژه ای است و هیچگاه راضی به اهانت به آن نیست از این جهت فهمیده می شود كه در خبری كه داده راستگو است، و در تصمیمی كه گرفته پایدار است، پس قسم در اینگونه امور تأكید شدید می باشد.[3] در این مورد این شبهه وبلاگ چو آفتاب می از شرق پیاله برآید،‌مطالبی آمده است كه مضمون و خلاصه آن به منظور پاسخگویی به صورت دو سؤال مجزا ذكر می گردد. 1. قسم را در جایی بكار می گیرند كه شخص برای گفته خویش برهان و دلیل نداشته باشد، پس خدا آیا بر گفته های خویش دلیل ندارد كه از قسم استفاده كرده است؟ 2. قسم را همواره به چیزی كه مورد احترام و قابل ارزش نزد دو طرف باشد می خورند، حالی آنكه آنچه خدا به آنها قسم خورده این طور نیست. چرا كه به زیتون و انجیر و اسبانی كه نفسشان به شماره در آمده است قسم یاد كرده است. در این نوشتار سعی بر آن است كه برای هر قسمت جواب كافی و مقتضی داده شود كه ذیلاً‌ تقدیم می گردد. 1. علت قسم خوردن خدا برای جواب در ابتدا بعضی كاركردهای قسم را می آوریم الف)‌قسم برای تأكید شدید مضمون هر مطلبی است كه به خاطر آن آمده است.[4] ب) از قسم عظمت و شرافت چیزی كه به آن قسم یاد شده فهمیده می شود.[5] ج) قسم از شخص حكیم می تواند نشان دهنده استدلال و برهان ضمنی بر آن چه قسم برای آن یاد شده باشد.[6] كه توضیح این قسمت بعداً به صورت مستدل خواهد آمد. د) از آنجا كه قسم یكی از فنون بیانی می باشد، هر جا اقتضای استفاده قسم را داشته باشد از قسم استفاده می شود. هر چند بر آن مطلب دلیل دیگر هم وجود داشته باشد. توجه به كاركردهای قسم به خوبی روشن می شود كه قسم در مقابل استدلال و برهان و منطق نیست،‌بلكه شیوه ای برای بیان و رساندن مطلب است هر چند بر آن مطلب دلیل منطقی دیگری هم وجود داشته باشد. اما در قرآن برای ارائه یك مطلب هم از شیوه استدلال و برهان استفاده شده است و هم از طریقه تمثیل و تشبیه و هم از مسلك و روش سوگند برای همان مطلب كمك گرفته شده است. به عنوان مثال خدای متعال در مورد معاد و عذاب و ثواب آخرت» از هر شیوه و روشی استفاده كرده است در سوره «مرسلات» بعد از پنج قسم می فرماید: «انا توعدون لواقع؛ به طور قطع آنچه وعده داده شده اید، قطعاً واقع شونده است.» در سوره روم آیه 50، همین مطلب را در قالب تشبیه و تمثیل ارائه می كند، می فرماید: پس به آثار رحمت الهی بنگر كه چگونه زمین را بعد از مرگش زنده می كند. تحقیقاً‌ (همان زنده كننده زمین) زنده كننده‌مردگان (هم) هست و او بر هر چیزی تواناست. منكرین معاد شبهاتی را مطرح می كنند كه در قرآن به طور استدلالی این شبهات جواب داده می شود كه موجب ثبوت مسئله معاد می شود. شبهات و جواب های قرآنی آنها، به علت طولانی بودن فقط آدرس آنها را بیان می كنیم.[7] كاركردهای قسم به عنوان شیوه ای برای رساندن مطلب از سو، و استفاده قرآن از قسم با وجود مستدل و برهانی بودن مطالب قسم از عرفی همگی به خوبی روشن می كنند كه قسم های قرآنی نشانه‌بی منطقی نیست. 2. چرا خدا به امور بی اهمیت قسم یاد كرده است؟ برای جواب به این پرسش ابتدا تعریفی از قسم می آوریم. از تعریف قسم امور زیر روشن می شود. الف) آنچه به آن قسم می خورند لازم است نزد قسم خورنده با اهمیت باشد. یعنی مخاطب قسم از آنجا كه می داند، قسم خورنده اهمیت و احترام ویژه ای بر آنچه به آن قسم خورده قائل است نتیجتاً به صدق گفتار او نسبت به مضمون خبر پی می برد. مثل اینكه كسی به جان خودش یا به جان بچه اش قسم یاد می كند و هر چند كه جان او یا بچه او نزد مخاطب از چندان اهمیتی برخوردار نباشد، منتهی همینكه مخاطب می داند این دو امر نزد آن شخص مورد احترام است قسم او را قبول می كند. ب) از قسم حكیم پی به عظمت آنچه به آن قسم یاد می كند می بریم. اگر قسم خورنده، حكیم باشد، خدایی كه خالق همه اشیاء هست و در عمل به عهد و پیمان خود همیشه وفادار هست از این قسم دو نتیجه می گیریم. 1. عظمت و ارزش آن شیء بر ما روشن می شود هر چند به ارزش آن پی نبریم. 2. روشن می شود كه حكمتی در آن شیء نهفته است كه خدا در جای بخصوصی به آن قسم خورده نه به چیز ارزشمند دیگر. حكمت قسم های خدا چیست؟ خدا در قسم های خود علاوه بر نشان دادن اهمیت آنها و علاوه بر تأكیدی كه از این طریق بر وقوع خبر می شود قسم های خود را طوری انتخاب كرده و آورده است كه خود آنها حجت و دلیل بر ثبوت خبر و جواب قسم نیز باشند. برای توضیح مطلب فوق مثالی را از یكی از سوره ها می آوریم. خدا در آیات ششگانه اول سوره مرسلات به فرشتگانی كه مسئول تدبیر امور و آورنده حلال و حرام و... هستند قسم می خورد كه، تدبیر اینگونه امور نشان تكلیف از جانب خدا است و تكلیف نیز جز با حتمی بودن روز جزاء و معاد معنی ندارد. یعنی وجود چنین فرشتگانی خود دلیل وقوع معاد است كه، وقوع معاد در این آیات به عنوان جواب قسم آمده است.[8] تا اینجا روشن شد كه قسم های خدا حكیمانه می باشد. اما در شبهه مطرح شده 3 قسم از قسم های قرآن به عنوان اشیاء‌بی اهیمت آمده است. الف) انجیر و زیتون كه در سوره تین واقع شده است. ب) اسبانی كه نفسهایشان به شماره در آمده است كه در سوره عادیات واقع شده اند. كه هر یك به طور جدا مورد بررسی قرار می گیرد. الف) سوره تین بنابر آنچه گفتیم: اولاً: قسم های واقع شده در این سوره برای تأكید مضمون خبر آمده اند. ثانیاً: این قسم ها علت برای جواب و خبری كه برای قسم آورده شده نیز می باشند. توضیح اینكه^ منظور از تین و زیتون دو امر می تواند باشد. 1. انجیر و زیتون كه دو میوه معروف می باشند.[9] 2. مظظور از «تین» كوهستانی است كه دمشق بر بلندی آن قرار دارد،‌و منظور از زیتون كوهستانی است كه بیت المقدس بر بالای یكی از كوه هایش بنا شده است. و اطلاق نام دو میوه بر این دو مكان شاید به این خاطر بوده كه این دو میوه در این دو منطقه می روید، و سوگند به این دو منطقه هم شاید به خاطر این بوده كه عده بسیاری از انبیاء در این دو منطقه مبعوث شده اند.[10] و خلاصه‌جواب قسم این است كه انسان از دو كشش برخوردار است. نیرویی كه او را به طرف خدا می برد و نیرویی كه می تواند او را به پایین ترین درجات پستی بكشاند.»[11] با توجه به هر یك از دو معنی كه برای «تین و زیتون» ارائه دادیم، در هر دو معنی این قسم علتی برای جواب در خود پنهان داشته است. 1. «تین و زیتون» طبق این معنی جزو خوراكی ها می باشند. كه این دو نمونه ای از آنها به شمار می آیند. خلق خوردنی ها به خاطر نیازی است كه در انسان ها وجود دارد و این نشان دهنده قوه حیوانی خوردن و آشامیدن در انسان ها به شمار می رود. پس روشن شد كه وجود «تین و زیتون» خوردنی دلیل بر وجود قوه حیوانی در وجود انسان می باشد. از طرفی قسم به «طور سینین» به عنوان كوهی كه حضرت موسی ـ علیه السّلام ـ در آنجا با خدا تكلم كرد و همچنین قسم به «هذا البلد الامین» كه مكه معظمه می باشد، نشانی از وجود جنبه معنوی در انسان می باشد. چون تبلور معنویت و ارتباط معنوی انسان با خدا را در این دو مكان به نمایش می گذارد. كه جز با وجود این جنبه در نهاد آدمی معنی دیگری نمی تواند داشته باشد. این دو جنبه (حیوانی و معنوی و متعالی) در وجود انسان خود دلیل محكمی بر وجود دو كشش در نهاد انسان ها می باشد. 2. در صورت اینكه منظور از «تین و زیتون» دو مكان مذكور باشد،‌در این صورت با توجه به اینكه بسیاری از پیغمبران الهی در این دو مكان شریف مبعوث شده اند قسم های چهارگانه همگی به یاد اورنده بعثت انبیاء ـ علیهم السّلام ـ می باشند و بعثت و فرستادن فردی از طرف خدا برای هدایت انسان و جلوگیری او از افتادن در سیاه چال هلاكت و رساندن او به درجات بالای ملكوت جز با وجود دو جنبه‌روحی حیوانی ومتعالی سازگاری ندارد. و می رساند كه در وجود این موجود خاكی دو جنبه و دو كشش می باشد كه انبیاء ـ علیهم السّلام ـ برای تقویت كشش متعالی و رساندن او به درجات عالی از طرف خدای عالم به سوی عالمیان فرستاده شده اند. ب) سوره عادیات اول در سوره عادیات چندین قسم آمده است كه همگی راجع به اسبان سربازان و همینطور به مجاهدین در جنگ علیه دشمنان دین است.[12] این قسم ها علاوه از تأكید مضمون خبر و رساندن ارزش والای مجاهدین راه خدا همانطور كه قبلاً تقدیر شده است حجت و دلیلی بر مضمون جواب قسم و خبر نیز می باشند. توضیح اینكه خلاصه و مضمون جواب قسم ها این است كه: انسان دارای نفس اماره ای هستند كه آنها را می كشاند به اینكه منافع را به طرف خود جلب كنند و او دلداده لذائذ دنیوی است و موجودی است كه در مقابل دین خدا می ایستد.[13] این از یك طرف. از طرفی مضمون قسم ها هم گفتیم كه دلالت می كنند بر مدح مجاهدین در راه خدا كه از دین حمایت می كنند و وجود و لزوم حامی دین و مجاهدی كه به خاطر دین جنگ كند خود دلیل بر وجود جنبه‌سركشی در انسان دلالت دارد و حجتی بر وجود آن است كه در واقع حجت بر جواب قسم می شود. 1. قسم یاد كردن به خاطر نبود منطق نیست بلكه قسم جز فنون بیان است و در قرآن به آنچه قسم یاد شده هم در مضمون آنچه با آن قسم یاد شده و هم در دیگر آیات قرآن دلایل زیادی بر مضمون خبر و جواب قسم می باشد. 2. چیزهایی كه خدا به آنها قسم یاد كرده نشان از ارزش واهمیت آنها دارد. و آنچه در قسم لازم است این است كه نزد قسم خورنده ارزشمند باشد. هر چند بر ما معلوم نباشد. علاوه بر این آنچه خدا به آنها قسم خورده علاوه بر تأكید مضمون خبر و نشان دادن ارزش آنها، دلیل و برهانی بر مضمون خبر نیز هستند. [1] . تفسیر تسنیم،‌آیت الله جوادی آملی، مؤسسه اسرا، چاپ سوم، اردیبهشت 81، ج 1، ص 39 الی 42. [2] . همان. [3] . ر. ك: ترجمه تفسیر المیزان، ج 6، ص 301 و 302. [4] . ترجمه تفسیر المیزان، علامه طباطبایی، (ره) ، مترجم:‌سید محمد باقر موسوی، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ 11، تابستان 78، ج 6، ص 302. [5] . ترجمه تفسیر المیزان، همان، ج 20،‌ص 237. [6] . ترجمه تفسیر المیزان، همان، ج 20، ص 237. [7] . ر. ك: آموزش عقاید،‌آیت الله مصباح یزدی، سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ 14، تابستان 75، ج 3، ص 151 الی 159. [8] . ر. ك: ترجمه تفسیر المیزان، ج 20، ص 237. [9] . ر. ك: ترجمه تفسیر المیزان، ج 20، ص 538 و ر. ك: الاقسام،‌آیت الله سبحانی، مؤسسه امام صادق ـ علیه السّلام ـ ، چاپ اول، ص 177 و 178. [10] . همان. [11] . ر. ك: ترجمه تفسیر المیزان، ج 20، ص 540 الی 544 و ر. ك:‌الاقسام، آیت الله سبحانی، ص 182 و 181. [12] . ر. ك: ترجمه تفسیر المیزان، ج 20، ص 588 الی 590 و ر. ك:‌الاقسام، ص 185 و 186. [13] . ر. ك: ترجمه تفسیر المیزان، ج 20، ص 590 الی 592 و ر. ك: الاقسام، ص 185 الی 189

ربّنا های قرآن

با تو هستم

 

سلام

کوزه خدا

خدا کوزه اش را نمی شکنه

 

خواندن سوره های قرآن و تاثیرات آنها:

1- فاتحه : مال وثروت -آرام بخش درد ها- کليد بهبودي-برآورده شدن حاجات- درمان بيماري ها – رهايي از عزاب فرشتگان نوزده گانه- بخشش گناهان – راه رسيدن به بهشت جهت عبور از پل صراط – بخشايش گناهان پدر ومادر

2-بقره:

3- آل عمران: درود فرشتگان – رفع آتش دوزخ – پر بار شدن درخت – سهولت زايمان رفع ديون آسان شدن مشکلات – ازدياد روزي

4- نساء : پاداش الهي – حکم صدقه – رهايي از فشار قبر

5- مائده : استقامت در توحيد- اعطاي حسنات – بخشش گناهان

6- انعام :رفع بيماري – ستايش فرشتگان تا روز قيامت – استجابت حا جات – نرفتن به دوزخ- محافظت فرشتگان از او – رفع ما ليخوليا – دفع بلايا

7- اعراف : رفع بازخواست روز قيامت – همنشيني با حضرت آدم – مقابله با درندگان و دشمنان

8- انفال : محافظت از نفاق – افتخار شيعه – شرمندگي دشمنان – شفاعت پيامبر در روز قيامت – محافظت در برابر تعدي – پيروزي در جنگ ها - درود فرشتگان – بخشندگي گناهان – ارتقاي مقام

9- توبه : جلوگيري از نفاق – محافظت از دستبرد دزدان محافظت از آتش – اعطاي حسنات – رفع جهل – تقرب به خدا – رفع پيري –آشکار شدن عيوب - اعطراف دزد

10- یونس:

11-هود علیه السلام : اعطاي حسنات – رستگاري روز قيامت – بر انگيخته شدن در گروه پيامبران – بخشوده شدن گتاهان – استعانات از خداوند – پيروزي بر دشمنان – بيمناک شدن دشمنان از او – مقام شهيد يافتن در روز قيامت

12- يوسف علیه السلام  : چهره زيبا يافتن – رفع هراس – صالح شدن – دوري از زنا – آسان شدن سختي مرگ-مقاوم شدن در برابر چشم زخم – يافتن قدرت و مکنت –برآورده شدن حاجات

13- رعد: رهايي ازصاعقه –ورود به بهشت شفيع شدن براي خانواده – کمک به انقلاب عليه ظالمان اعطاي حسنات استقامت در روز قيامت

14- ابراهيم علیه السلام : رفع فقر وجنون ومصيبت– جلوگيري از گريه و وحشت کودک–گرفته شدن ازشير مادر–اعطاي حسنات– رفع ناراحتي کودکا ن

15- حجر: اعطاي حسنات- رفع فقر و جنون ومصيبت –ازدياد شير زنان –ازدياد رزق حسن خريد و فروش

16- نحل: عدم پرداخت تاوان –رفع هفتاد نوع بلا-استقرار در بهشت –ثمره دادن درختان –منغرض نمودن دشمنان –عدم بازخواست در روز قيامت

17- اسراء (بنی اسرائیل): شاهد ظهور حضرت قاِئم شدن –خطا نرفتن تير –به سخن امدن کودک –قابل فهم شدن سختيها

18- کهف: بيدار شدن به موقع از خواب شهيد از دنيا رفتن –بخشوده شدن گناهان –نوراني شدن –رفع تنگ دستي –امان يافتن از آزار-دور شدن آفات –در امان ماندن از فتنه دجا ل-قرار گرفتن در بهشت –کفاره شدن بر گناهان

19- مريم: به دست آوردن ثروت و فرزند –اصحاب عيسي شدن در قيامت –شوکت سليمان يافتن درقيامت –اعطا حسنات-خواب هاي خوش ديدن –جلوگيري از دستبرد دزدان-رفع ترس-خير و برکت درخانه –دور شدن حوادث ناگوار از خانه

20- طه: پاداش در آن دنيا ثواب مهاجرين وانصار را يافتن –شنيدن پاسخ مثبت در خواستگاري-ايجاد صلح –حفاظت در مقابل زورمداران –اجابت خاسته ها-خواستگار يافتن دختر –آسان شدن ازدواج

21- انبيا: ديدن عجايب در خواب –رفع بي خوابي

22- حج: تشرف به مکه –اهداي حسنات –سقوط حاکم ستمگر

23- مومنون: عاقبت به خير شدن –به بهشت رفتن –تنفر از شراب

24- نور: بيمه شدن جان و دارايي و زنان –آمريزيده شدن-اعطاي حسنات-محتلم نشدن عدم تمايل به نزديکي

25- فرقان: رهايي ازعذاب دوزخ –محاسبه نشدن –رفتن به بهشت –مردن حيوان مورد نظر –عدم اتمام معاملات

26- شعرا:اولياي خداوند شدن –دچار مشکل نشدن –رفتن به بهشت –اعطاي حسنات –خواننده ي کتب الهي شدن –شفا از بيماريها –دستيابي به گنج –در امان ماندن از درد آتش و سيل سخت آمدن طلاق بر زن

27- نمل: اعطاي حسنات –در امان ماندن خانه از مار و حيوانات موذي

28- قصص: اعطاي حسنات-شهادت به راستگويي- رفع درد ها وبيماري ها –رفع شکم درد ودرد طهال وکبد

29- عنکبوت : رفع گناهان –اعطاي حسنات-رفع بيماري ها ودردها –شادابي قلب – خوش خوابيدن

30- روم: اعطاي حسنات –يافتن گمشده –بيمار کردن دشمن

31- لقمان :حفاظت از شيطان – همنشيني با لقمان در قيامت –اعطاي حسنات – رفع بيماري ها ودردها قطع خونريزي بدن – رفع بيماري درد ورنج

32- سجده: داده شدن ناممه عمل به دست راست –عدم بازخواست در روز قيامت – همنشيني با پيامبر و خاندانش در روز قيامت – ثواب راز ونياز شب قدر –رفع بيماري تب –درمان سر درد ودرد مفاصل – درمان تب سه روزه

33- احزاب: قرار گرفتن کنار پيامبر وهمسرانش در روز قيامت –درامان بودن قبر –افزايش خواستگاران

34- سباء: حفاظت شب تا صبح توسط خداوند –کسب خيرات در دنيا وآخرت –داشتن همنشين سالم در روز قيامت –دور شدن حيوانات و حشرات –بري شدن از ترس

35- فاطر: ورود به بهشت –منکوب کردن مخالفين –رفع بيماري سردرد – جلوگيري از تخريب هنگام زلزله

36- ياسين: افزايش رزق وروزي حفاظت شدن در برابر خطرات وشيطان وافت ها - ورود به بهشت – غسل به دستان فرشتگان –مصونيت از فشار قبر-نورانيت- همراهي فرشتگان در پل صراط – مقام بالا نزد خداوند –ايستادن درکنار پيامبران –شفاعت شدن –بازخواست نشد ن- همنشيني با پيامبر(ص)-اعطاي حسنات – مصون بودن در برابر فقر وبدهي و ويراني و بلا وجنون وجزام و وسواس و...-تخفيف وحشت قبر –آمرزش وخشنودي خداوند –ثواب دوازده بار تلاوت قرآن – تقويت حافظه-پيروزي در مناظرات – مصونيت در برابر چشم زخم وحسادت وجن وانس وجنون وحشرات –ازدياد شير در زنان

37- صافات : تسهيل مرگ –مصون بودن در برابر آفات و بلايا – ازدياد رزق – حفاظت از گزند شيطان – مبعوث شدن با شهيدان – اعطاي حسنات – ديدن جنيان و عدم آسيب آنان – آرامش از اضطراب

38- ص: اعطاي خيرات در دنيا و آخرت – ورود به بهشت – جلوگيري از گناهان صغيره و کبيره – آشکار کردن معايب حاکم يا قاضي-

39- زمر: شرف و بزرگي در دنيا و آخرت – مورد احترام واقع شدن – حرمت آتش دوزخ بر او- ورودبه بهشت – کسب سلام پيامبران و صديقان – آمرزيده شدن –مورد ثنا و تشکر واقع شدن

40- مومن (غافر): بخشايش گناهان –کسب تقوا –خيردر اخرت –خرم شدن باغ- خير وبرکت مغازه – شفاي ماليخوليا – درمان دمل – رفع بيماري وحشت زدگي – التيام دل درد – درمان بي هوشي وغش –درمان دردطحال-

41- فصلت (حم سجده): نورا نيت در روز قيامت قيامت – سعا دت در زندگي دنيوي – اعطاي حسنات درمان درد قلب- درمان چشم درد

42- شوري (حمعسق):نورانيت در روز قيامت – ورود به بهشت – رفع چشم درد – درود فرشتگا ن بر او –در امان بودن از گزند مردم –رفع خطرات سفر

43- زحزف:مصون بودن از گزند حيوانات زمين وفشار قبر – ورود به بهشت – عدم احتياج به دارو –رفع مرض صرع

44- دخان: سهولت محاسبه در روز قيامت –پاداش ازاد کردن صد هزار فرد گرفتار- بخشيدن گناهان –رهايي از نيرنگ شيطان – خوابهاي نيکو ديد ن –رفع بيماري سر درد – ازدياد ثروت – رونق تجارت –رهايي ازگزند حاکم –محبوبيت نزد مردم – رفع بيماري يبوست

45- جاثيه: نديدن آتش جهنم ونشنيد ن صدا وصيحه ي ان- همراهي حضرت محمد –ازبين رفتن ترس و وحشت در روز قيامت – پوشيده شدن زشتيها – در امان ماندن از قدرت زورمندان – محترم شدن نزد مردم – در امان ماندن از فتنه گران – نگهدار کودک خواهد بود

46- احقاف :در دنيا دچار وحشت نشدن -در امان ماندن روز قيامت – به تعداد انسانهاي زمين ده حسنه نوشته وده گناه بخشوده وده مرتبه بر مقام او افزوده ميشود –جسمي قوي يافتن –سالم ماندن در برابر بيماري هاي کودکانه – ارامش يافتن از زمان کودکي محبوب شدن نزد مردم – شنيده ها را درک کردن – تسکين و درمان بيماري ها

47- محّمد صلّی الله علیه وآله وسلم :هرگز مشرک نگردد – شک به دين راه نيابد – فقير نشدن – نترسيدن از حاکم – مصون ماندن از شک در دين تا هنگام مرگ – هزار فرشته در قبرش نماز مي خوانند – همراهي فرشتگان – در پناه خداوند و پيامبر قرار گرفتن – پس از برانگيخته شدن صورت پيامبر را ديدن – سيراب شدن از نهرهاي بهشتي – مصون ماندن از امور ناپسند و بيماري ها – دوري جنيان از وي

48- فتح: بيمه شدن مال و ثروت و همسران و املاک- ورود به بهشت – مصون ماندن ازدزدان – پذيرفته شدن سخن وي نزد مردم – تويت حافظه – کسب خيرو برکت – رفع بيماري هراس – در امان ماندن از غرق شدن

49- حجرات: در شمار زايران پيامبر اکرم قرار گرفتن – اعطاي حسنات – در امان بودن از وحشت جنگ – باز شدن درهاي خير و برکت – پيروزي در جنگها خروج شيطان از بدن - مصون ماندن از ترس – فزوني يافتن شير مادر

50- ق: ازدياد روزي – مثبت شدن نامه ي اعمال –سهولت مرگ –درمان صرع – ازدياد شير مادر

51- ذاريات : سا مان يافتن زندگي – ازدياد روزي – روشن شدن قبر – اعطاي حسنات – رفع درد درون – سهولت زايمان – آسان شدن مرگ

52- طور :اعطاي خير و برکت – دور شدن از عذاب الهي – رسيدن به بهشت – ازادي اسير و زنداني – خوشايندي سفر – بهبودي عقرب گزيدگي

53- نجم: زنگي با اوصاف نيک – بخشايش گناهان – اعطاي حسنات – شجاعت در برابر زورمندان جلب احترام حاکم – شجاعت در برابر شياطين

54- قمر (اقتربت): رسيدن به بهشت – روسفيدي در قيامت – مورد احترام بودن در سفره ها – محبوبيت ميان مردم – سهل شدن امور مشکل

55- الرحمن : شفاعت کردن در روز قيامت – شهيد محسوب شدن –آسان شدن مشکلات- شفاي چشم درد امنيت يافتن - سهل شدن امور مشکل – رفع بيماري آفات از خانه

56- واقعه : عزت در ميان مردم – رفع بيماري بدبختي و فقر – همنشيني با حضرت علي عليه السلام - نورانيت وجه در هنگام ملاقات خداوند – خير و برکت خانه – پيروزي و ثروت و موفقيت- بخشش گناهان – سهولت احتضار

نقل است که عثمان بن عفان بعیادت عبدالله بن مسعود رفت در مرضی که با آن فوت شد باو گفت که از چه شکوه داری گفت از گناهان خود گفت چه چیز میل داری گفت رحمت پروردگار خود گفت جهت تو طیب مرا بیمار کرده گفت:امر نکنم که بتو عطیه بدهند گفت در وقتیکه احتیاج داشتم بمن ندادی الحال که مستغیم میدهی گفت آنچه میدهم جهت دختران تو بوده باشد گفت ایشانرا بدان حاجتی نیست جهت اینکه من ایشانرا امر کردم بخواندن سوره واقعه و من شنیدم از حضرت رسول صلی الله علیه و آله که میفرمود هر که بخواند ای سوره را در هر شب نمیمیرد باو پریشانی هرگز و از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام نقل است که هر که بخواند ین سوره را هر شب پیش از آنکه بخوابد ملاقات کند خدای عزوجل را در حالتی که روی آن شخص چون ماه باشد در وقت تمامی آن و از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام منقولست که هر که مشتاق باشد به بهشت و به وصف بهشت این سوره را بخواند .

57- حديد : عدم عذاب در دنيا – رفع بلايا – درکظهور حضرت قا ئم عليه السلام – نعمت بهشت – آزادي زنداني – مصونيت در جنگ – التيام درد

58- مجادله:تسکين درد –حفظ د فينه – آرامش بيمار – مصونيت از حوادث ناگوار- رفع آفات از حبوبات

59- حشر:درود فرستادن کا ينات به او- در حکم شهيد قرار گرفتن – مصون شدن از بلايا- اجابت خواسته ها- آسان شدن مشکلات تقويت حا فظه

60- ممتحنه: دفع فقر – نورانيت ديدگان – رفع جنون –درود فرشتگان – در حکم شهيد قرار گرفتن – شفاعت شدن – درمان بيماري طحال – آسودگي در زندگي

61- صف : قرار گرفتن در صف فرشتگان و پيامبران – همنشيني حضرت عيسي عليه السلام - امنيت در سفرها

62- جمعه : پا داش بهشت - اعطاي حسنات –رفع هراس – بخشودگي گناهان – رهايي از وسوسه هاي شيطان

از حضرت صادق علیه السلام منقولست که واجبست بر هر مومن هر گاه شیعه ما باشد که بخواند در نماز شب سوره جمعه و در نماز ظهر آن جمعه و منافقین را و هرگاه این را به عمل آورد چنان است که گویا عمل رسول خدا صلی الله را بجا آورده است و ثواب و جزای او بر خداوند بهشت است .

63- منافقون :رفتن به بهشت – رفع بيماري نفاق و شک – درمان دمل – رفع دردهاي دروني – شفاي بيمار – درمان چشم درد

64- تغابن: شفاعت شدن – به بهشت رفتن – همجواري پيامبر – درک ظهور حضرت قا ِِيم عليه السلام رفع مرگ ناگهاني – رفع شر حاکم

65- طلاق: رفع آ تش دوزخ –رسيدن به تو به ي نصوح – ايجاد فتنه در محل دشمن

66- تحريم :نصيب شدن توبه نصوح – شفاي گزيده شده – درمان صرع – دفع لرزش- درمان بي خوابي –رفع بي پولي و قرض

67- ملک(تبارک):مصون بودن در روز قيامت – رفع عذاب قبر – پاداشي همچون پاداش شب قدر – مونس قبر – شفاعت شدن – رفع گرفتاري روح مردگان

از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام منقولست که هر که بخواند سوره الملک را در مکتوبه پیش از آن که بخواهد پیوسته اندر امان خدایتعالی خواهد بود تا داخل صبح شود و در امان خدای خواهد بود روز قیامت تا داخل بهشت شود قطب راوندی از بن عباس نقل کرده است که مردی خیمه زد بروی قبری و ندانست که آن قبر است پس خواند این سوره را پس شنید صحیحه زننده را گفت این سوره منجیر است پس این مطلب را بحضرت رسول اکرم عرض کرد آنحضرت فرمود آن سوره نجات  دهنده است از عذاب قبر

68- قلم: رفع فقر – دفع عذاب قبر – رسيدن به ثواب اصحا ب کهف – رفع دندان درد – آساني محاسبه درروز قيامت – حفظ جنين هوش و حافظه ي کودک

70- معارج: رفع بازخواست در روز قيامت – هم منزلي با حضرت محمدصل الله عليه و اله وسلم گشايش در کار زندا ني – رفع احتلام در خواب

71- نوح عليه السلام : قرار گرفتن در منزل پاکان ازدواج با حو ريه هاي بهشتي – اجابت دعا –مقدر شدن بهشت

72- جن: عدم ابتلا به چشم زخم و سحر و افسون ونيرنگ جنييان - رسيدن به اجر بزرگ – فرار جنييان – مصون شدن از گزند حاکم – رفع گرفتاريهاي انسان – سهولت مشکلات

73- مزمل: زندگي پاک و نيکو در د نيا – مرگ راحت و خوب - رسين به اجرآزاد کردن فرد گرفتار- در خواب ديدن پيامبر عليه السلام –رفع بيماري سختي هاي دنيا وآخرت- اعطاي حسنات

74- مدثر: مقامي نزديک به مقام پيامبر عليه السلام – مصونيت از سختي وستم دنيا – اعطاي حسنات – سعه قلب – افتخار حفظ قرآن

75- قيامت : همراه پيامبر عليه السلام از قبر برانگيخته خواهد شد – همراهي پيامبر عليه السلام تا عبور از پل صراط – شهادت دادن پيامبر عليه السلام و جبرئيل به ايمان او- نورانيت چهره در روز قيامت – فزوني رزق حفظ در برابر حوادث – محبوبيت نزد مردم – فروتن ساختن قلب – پاک دامن کردن انسان – از هيچ زور مداري نمي هراسد

76- انسان (دهر): همنشيني با پيا مبر – به ازدواج حورالعين در آمدن – پاداش بهشت و حرير گرفتن – قوي شدن نفس ضعيف – تسکين درد قلب – تندرستي – هر چه بخواهد پاداش گيرد – سود بردن بدن – نيرومند گشتن جان – قوت بخشيدن به اعصاب تسکين نگراني و اضطراب

77- مرسلات : ميان او و حضرت محمد آشنايي برقرار گردد – در زمره کساني ست که به خداوند شرک نمي ورزند – قدرتمند گشتن بر د شمن در محاکمه – پيروزي بر دشمن – تسکين دل درد

78- نبا ء :مشرف شدن به خانه ي خدا – محا سبه در روز قيامت به اندا زه ي نوشتن سوره خواهد بود – رفتن به بهشت – دفع شپش – قدرت و هيبت يافتن – به خواب نرفتن – حفظ در برابر حوادث

79- نازعات :سيراب از دنيا رفتن – سيراب برانگيخته شدن – سيراب وارد بهشت شدن – در امان ماندن ا ز عذاب خدا وند – نوشيدن شراب گواراي بهشتي – در امان ماندن از گزند دشمنان

80- عبس (اعمی): قرار گرفتن زير سا يه ي کرامت الهي دربهشت – حفظ از رسوايي درقيامت – درمان چشم درد و آب ريزش آن

82- انفطار :ازبين رفتن حجاب ميان او وخدا وند در روز قيامت – مستور ماندن دشتي ها درقيامت – مانع رسوايي در قيامت – آزاد شدن اسير – اصلاح شدن امر انسان در قيامت – بخشوده شدن گناهان – فزوني نور ديدگان – درمان چشم درد و تاري

83- مطففين : در امان ماندن از آتش جهنم – نو شيدن از شراب گواري بهشتي – مصون ماندن انبار از آفت ها – در امان ماندن شي از گزند حشرات

84- انشقاق: از بين رفتن حجاب ميان او و خداوند - درامان ماندن از گرفتن نامه ي عمل از پشت سر – آسان شدن زايمان- درامان ماندن خانه وحيواناتاز گزندحشرات

85- بروج :در محشر همراه پيامبر و صالحان بودن – اعطاي حسنات – نجات يافتن از گرفتاري – پاداش بزرگ – در امان ماندن از ترس - گرفتن از شير آسان شدن بر کودک – در پناه خداوند بودن

86- طارق :مقام والا نزد خدا داشتن – در بهشت همنشين مومنين بودن اعطاي حسنات – محافظت اشياء- چرکي نشدن زخم – شفايافتن

87- اعلي: وارد شدن به بهشت از در دلخواه - فضيلت خواندن مصحف مو سي و ابراهيم عليه السلام را يافتن – دادن پاداش به او – تسکين درد گوش – رفع بواسير – تسکين درد – شفاي شکستگي

88- غاشيه : مشمول رحمت خدا واقع شدن- موصون ماندن از عذاب جهنم – محاسبه اسان –آرام شدن گريه نوزاد –آرام شدن حيوان سرکش –رفع بيماري دندان درد –صحت و سلامت در غذا

89- فجر:در قيامت همراه امام حسين بودن –بخشوده شدن گناهان –اعطاي حسنات فرزند پسر –قرار دادن نور در قيامت –در امان ماندن از گزند هر چيز

90- بلد:مشهور شدن به نيکوکاري در دنيا –يافتن مقام بالا نزد خدا – همنشيني پيامبران و شهيدان در قيامت –در امان ماندن از خشم خدا –در امان ماندن کودک از بيماري –در امان ماندن از گردنه کوود-در امان بودن گريه کودک –دفع درد بيني در کودک –

91- شمس:شهادت دادن همه چيز به نفع او در قيامت –به بهشت رفتن به منزله صدقه دادن –موفق گشتن – عزيز شدن نزد مردم – افزايش رزق – آرام گرفتن لرز بدن

92- ليل:شهادت دادن همه چيز به نفع او در قيامت- به بهشت رفتن – اعطاي نعمت از جانب خدا – حل مشکلات – خوش خوابيدن – فضيلت تلاوت ربع قرآن – پذيرفته شدن نماز نزد خدا – اجابت حاجات – خواب خوب ديدن – بهبود يافتن صرع و بيهو شي

93- ضحي : شهادت دادن همه چيز به نفع او در قيامت- به بهشت رفتن – شفاعت حضرت محمد – اعطاي حسنات – بازگشت گمشده – حفاظت شيئ مخفي

94- انشراح :شهادت دادن همه چيز به نفع او در قيامت- به بهشت رفتن – اعطاي يقين و سلامتي – درمان سينه درد – درمان بند آمدن ادرار – رفع بيماري قلب درد – شفاي زکام و سرماخوردگي

95- تين :رسيدن به بهشت – رسيدن به پاداش بسيار – رفع ضرر غذا

96- علق :شهيد از دنيا رفتن – همانند کسي است که در رکاب پيامبر جنگيده – پاداش تلاوت يک جزئ از قرآن – در امان ماندن از غرق شدن – در امان ماندن انبار از آفت دزد – دفع بلاهاي سفر

97- قدر : گوئي در راه خدا جهاد کردن – بخشوده شدن گناهان – پداشي همچو يک ماه روزه گرفتن در رمضان – در امان ماندن انبار از آفت و دزد – همنشيني با بهترين مخلوقات در قيامت – درمان لرزه هاي اعضاي بدن – در پناه خداوند بودن- حفظ اموال – افزايش برکت انبار غقله

98- بينه :بيزاري از مشرکان –پيوستن به دين محمد –در زمره مومنان برانگيخته شدن –اسان شدن محاسبه در روز قيامت قيامت –درمان لقوه –رسوا شدن دزد –درمان يرقان –درمان آب مرواريد و پيسي-رفع هر نوع آماس –سود بخشيدن به زن باردار

99- زلزال: رفع زلزله –نمردن با بلاياي دنيايي –خارج شدن اسان روح از بدن –رسيدن به منزلگه بهشتي –همراهي فرشتگان –رسيدن به پاداش تلاوت ربع قرآن –رسوا کردن دزد –رهايي از ترس –دفع لرزش بدن

100- عاديات: مبعوث و همنشين شدن همراه حضرت علي-رسيدن به پاداش تلاوت کل قرآن –اداي سريع قرض –رفع بيماري ترس و تشنگي

101- قارعه: در امان ماندن از دجال و آتش جهنم –سنگين گشتن ترازوي احسان –گشوده شدن در رحمت –فزوني رزق-اآسان گشتن کار براي انسان محروم –نيکو گشتن تجارت

102- تکاثر: رفع عذاب قبر –مقرر داشتن صواب صد شهيد –ايستادن چهل رديف فرشته در نماز با وي –رفع بازخواست –بخشوده شدن گناهان –در پناه خدا بودن

103- عصر: برانگيخته شدن با چهره خندان و درخشان در قيامت-اعطاي حسنات –عاقبت به خير شدن –از جمله پيروان حق و حقيقت شدن –حافظ اشيائ مدفون

104- همزه: دفع فقر –فزوني رزق-دفع مرگ بد –اعطاي پاداش-درمان درد چشم

105- فيل: شهادت دشت ها بيابان ها و کوهها به نماز گزار بودن او در قيامت –بازخواست نشدن در قيامت –درامان ماندن از عذاب و مسخ نشدن در دنيا- توان اينکه هدفش را خورد سازد –به لرزه افتادن لشکر دشمن –قلب را قوت مي دهد

106- قريش: سوار بر مرکب بهشتي برانگيخته شدن –اغطاي پاداشي چون طواف خانه خدا و اعطکاف در مسجدالحرام –

107- ماعون: همانند کسي شدن که نماز و روزه اش مورد قبول خدا قرار گرفته-محاسبه نشدن در قيامت –بخشوده شدن گناهان –محافظت

108- کوثر: از حوض کوثر سيراب شدن –هم صحبتي با رسول خدا –اعطاي پاداش –ديدن پيامبر در خواب

109- کافرون: رسيدن به ثواب تلاوت ربع قرآن –از شرک مبّرا شدن –بخشيده شدن گناهان او پدر و مادر و فرزندانش –سعادتمند شدن شهيد مردن و شهيد بر انگيخته شدن دور ماندن از گزند شيطان –در امان ماندن از وحشت قيامت –حفظ در هنگام در خواب –بر اورده شدن حاجات

110- نصر: پيروز شدن بر تمام دشمنان –بر انگيخته شدن با کتاب ناطق –پناه از گرماي دوزخ و آتش جهنم -به بهشت رفتن –گشوده شدن درهاي خير و برکت در دنيا-استجابت حاجات – ثواب کسي که در رکاب پيامبر ودر فتح مکّه بوده – پذيرفته شدن نماز در درگاه الهي

111- لهب(مسد): تنفر از ابو لهب –تسکين درد شکم در پناه خدا بودن

112- اخلاص (توحيد): بخشوده شدن گناهان پنجاه سال –اعطاي خير در دنيا و آخرت - بخشيده شدن گناهان او پدر و مادر و فرزندانش –پس از مرگ فرشتگان و جبرئيل بر بدن او نماز مي خوانند-در امان بودن از بديهاي مردم-رفع بيماري شر و زور –پذيرفته شدن توبه –حفاظت از او –گناه نکردن –همچون تلاوت يک سوم قرآن و تورات وانجيل و زبور بودن –در امان بودن مال و ثروت –دور شدن فقر از خانه –تلاوت آن مانند تلاوت تمام قرآن است –نجات از عذاب دوزخ خدا دوستار او خواهد بود –حافظ در برابر هر آفت و بلا بودن –تسکين درد شکم –اعطاي پاداش –پيروزي بر دشمنان

113- فلق: در امان بودن از درد و بيماري –در امن بودن از بيماري کودکان و بيماري تشنگي و بيماري معده –محفوظ و سالم ماندن تا زمان مرگ –پاداش همچون کسي که حج واجب و عمره نموده و روزه گرفته مقرر داشتن دفع چشم زخم و بدي ها و بلايا- رسيدن به پاداش بزرگ همانند کسي که در مکه روزه گرفته بودن

114- ناس: در امان بودن از درد بيماري - امن بودن از بيماري کودکان و بيماري تشنگي و معده –در امان و حفظ خدا بودن –در امان بودن از گزند جنيان و وسوسه –پذيرفته شدن نماز .

منبع: http://www.s-a-khatami.com

إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ﴿۸۲﴾

چون به چيزى اراده فرمايد كارش اين بس كه مى‏گويد باش پس [بى‏درنگ] موجود مى‏شود(۸۲)

فَسُبْحَانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ﴿۸۳﴾

پس [شكوهمند و] پاك است آن كسى كه ملكوت هر چيزى در دست اوست و به سوى اوست كه بازگردانيده مى‏شويد (۸۳)

ضرب‌المثل هایي که ما ‌ايراني ها به کار می بریم  در آيات قرآن مجید نیز به وضوح دیده می شوند. برخی از آن ها را در زیر آورده ایم:

1.شكر نعمت، نعمتت افزون كند

كفر، نعمت از كفت بيرون كند

لَئِن شَكَرْتُمْ لأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ(ابراهيم /7)

اگر شكر كنيد ، نعمتها را بر شما افزون مي كنم و اگر كفران نعمت كنيد عذاب من شديد است .
2.با سيه دل چه سود گفتن وعظ

نرود ميخ آهنين در سنگ

أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ (بقره/6)

آنها را انذار دهي يا ندهي (فائده ندارد و ) آنها ايمان نمي آورند



3.كبوتر با كبوتر باز با باز

كند همجنس با همجنس پرواز

الْخَبِيثَاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَالْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثَاتِ وَالطَّيِّبَاتُ لِلطَّيِّبِينَ وَالطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّبَاتِ(نور/26)

زنهاي ناپاك و زشتكار ، شايسته ي مردان ناپاكند و همچنين مردان ناپاك ، شايسته ي زنان ناپاكند . زنهاي پاكدامن نيز، شايسته ي مردان پاكدامن ، و مردان پاكدامن ، شايسته ي زنان پاكدامنند .



4.با سيه دل چه سود گفتن وعظ

نرود ميخ آهنين در سنگ

أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ (بقره/6)

آنها را انذار دهي يا ندهي (فائده ندارد و ) آنها ايمان نمي آورند



5.هر چه کنی به خود کنی

گر همه خوب و بد کنی

إِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لِأَنفُسِکُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا (اسراء/7)

اگر احسان و خوبی کنید ، به خودتان خوبی کرده اید و اگر بدی کنید ، به خود بدی کرده اید .



6.چو ایزد ببندد ز حکمت دری

به رحمت گشاید در دیگری

مَا نَنسَخْ مِنْ آیَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَیْرٍ مِّنْهَا أَوْ مِثْلِهَا (بقره /106)

هر آیه ای را که منسوخ کنیم یا آن را متروک سازیم ، بهتر از آن یا مثل آن را می آوریم


7. مور همان به كه نباشد پرش

و يا اين مثل :خدا خر را شناخت و شاخش نداد

و همچنين :

آن دو شاخ گاو اگر خر داشتي

يك شكم در آدمي نگذاشتي



وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ (شوري /27)

اگر خداوند دزقش را براي بندگانش زياد كنند ، در زمين طغيان مي كنند .



8.جواب ابلهان خاموشي است

إِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَاماً (فرقان /63)

هنگامي كه جاهلان آنها را مخاطب مي سازند ، سلام مي دهند .

و ما ظلمونا و لکن کانوا انفسهم يظلمون 57 - البقره ( 2 )



10.هر چه کني بخود کني

گر همه خوب و بد کني

من آن چه شرط بلاغ است با تو مي گويم

تو خواه از سخنم پند گير خواه ملال

َقُلِ الْحَقُّ مِن رَّبِّكُمْ فَمَن شَاء فَلْيُؤْمِن وَمَن شَاء فَلْيَكْفُرْ ...(سوره كهف آيه 29)

و بگو حق از پروردگارتان [رسيده] است پس هر كه بخواهد بگرود و هر كه بخواهد انكار كند.



11.بنده آني که در بند آني

أَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ أَفَأَنتَ تَكُونُ عَلَيْهِ وَكِيلًا ?43?

آيا آن كس كه هواى [نفس] خود را معبود خويش گرفته است ديدى آيا [مى‏توانى] ضامن او باشى (43)


12.تو مو مي بيني و من پيچش مو

آنچه فلاني در خشت خام مي بيند ديگران در آفتاب هم نمي بينند

"اني اري مالاترون" سوره انفال/48

همانا من چيزي را مي بينيم که شما نمي بينيد.



13.شکر نعمت نعمتت افزون کند

کفر نعمت از کفت بيرون کند

وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِن شَكَرْتُمْ لأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ ?7?

و آنگاه كه پروردگارتان اعلام كرد كه اگر واقعا سپاسگزارى كنيد [نعمت] شما را افزون خواهم كرد و اگر ناسپاسى نماييد قطعا عذاب من سخت‏خواهد بود (7)



14.واعظان كين جلوه بر محراب و منبر مي كنند

چون به خلوت مي روند آن كار ديگري مي كنند

أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنسَوْنَ أَنفُسَكُمْ (بقره/44)

آيا مردم را به خير و نيكي سفارش مي كنيد و خودتان را فراموش مي نمائيد



15.كبوتر با كبوتر ، باز با باز

كند همجنس با همجنس پرواز

الْخَبِيثَاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَالْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثَاتِ وَالطَّيِّبَاتُ لِلطَّيِّبِينَ وَالطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّبَاتِ (نور / 26)



16.ناريان مر ناريان را جاذبند

نوريان مر نوريان را طالبند

از مكافات عمل غافل مشو

گندم از گندم برويد جو ز جو

فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ (زلزال/7? وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ ?زلزال/8?

هر كه هم وزن ذره اى بدى كند [نتيجه] آن را خواهد ديد. و هر كه هم وزن ذره اى بدى كند [نتيجه] آن را خواهد ديد.



17.هرچه رشته بود پنبه شد

وَلاَ تَكُونُواْ كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِن بَعْدِ قُوَّةٍ أَنكَاثًا...(سوره نحل آيه 92)

و مانند آن [زنى] كه رشته خود را پس از محكم بافتن [يكى يكى] از هم مى‏گسست مباشيد...

اثر وضعی اعمال در نفس ناطقه ی انسان

تأثیر اعمال :

> در نظام هستی کوچک ترین خلافی راه ندارد. یک نقطه، بی علّت گذاشته نشده است و حیف است که ما این دفتر الهی را با افکار و اقوال و نیّات پلید پرکنیم. بزرگ ترین و مهم ترین کتاب الهی انسان است. خلاف فکرکردن ، خلاف نوشتن و خلاف خواندن حتّی در خواب انسان اثر می گذارد.
حضرت علی علیه السّلام جوانی را در یکی از کوچه های کوفه مشاهده نمود که اشعار هرزه می خواند. فرمودند : چرا وجودت را ، چرا دفتر وجودت را با این هرزه ها پر می کنی؟ گوش کردن ، یا حتّی گوش کردن سخن بدون اراده که سماع است اثر دارد.
اثر وضعی اعمال در نفس :
ذات ما نوار می گیرد و لو سماع باشد و استماع نباشد. یک آخوند در جایی گرفتار شده بود. آنها هم با آلات می نواختند. این هم می گفت : خدایا تو گواهی که سماع هست نه استماع . دیگر نمی داند که در اثر فرقی ندارد. اگرچه گناه نداشته باشد ، ولی اثر وضعی خودش را همراه دارد.

اثر وضعی اذان در کودک :
در شرع مقدس در مورد کودک خردسال می فرماید." در گوش او اذان بگویید چون اثر دارد." این یک نوار گرفت و اثرش در او است.
خود سازی :
مهم ترین کاری که ما داریم این است که خودمان را درست بسازیم و ما با تمام شئون داریم خودمان را می سازیم. چه خود آگاه و چه ناخود آگاه "علم و عمل انسان سازند."

بدون استاد نباید به سراغ احادیث رفت :
آن آقا خود سازی نکرده یک چند کلمه عربی یاد گرفته ، حرف هم نشنیده ، استاد هم ندیده ، سراغ کتب روائی می رود و دست به قلم می کند. روایت را درک نکرده می گوید اینها دیگر چیست ؟
به عنوان مثال در روایت دارد که مردگان می گویند : آن لقمه ای که پیش سگ می اندازی نیّت ما را بکنید به نیّت ثواب بر ما بیندازید.
برای ما کارساز است ، به درد ما می خورد. این آقاچون درس نخواند ، استاد ندیده ، حرف نشنیده ، درک نمی کند روایت را رد می کند و می گوید جعلی است.
تو خود را باید اصلاح کنی! شما به جعل قلم به دست گرفته ای.
تو را گر دیده تنگ است و تاریک مکن عیب نکات تیز و باریک

اشاره نهم از کتاب صد و ده اشاره استاد علاّمه حسن زاده ؛ تنظیم وگرد آوری : حجّه الاسلام حسن علی بنکدار

برگرفته از پایگاه : zolfonun.blogfa.com

سخت نگیریم .... و ل ی

مراقب باشیم چی به خورد چشم ، گوش و ذهنمان می دهیم.

چی می دیم در قبالش چی می گیریم

دنیا برای ما پر از خوبیهاست از هر چی بخواهیم هم خوبش هست هم...

تاثیر نماز بر روح انسان

نداى ملكوتى‏

هر دولتى در هر عصر و زمانى براى برانگيختن عواطف و احساسات ملت خود و دعوت آنها به وظايف فردى و اجتماعى از شعارهايى استفاده مى‏كند.
مسيحيان در گذشته و امروز با نواختن صداى «ناقوس» پيروان خود را به كليسا دعوت مى‏كنند، ولى در اسلام براى اين دعوت از شعار «اذان» استفاده مى‏شود كه به مراتب رساتر و مؤثّرتر است.
جذابيّت اين شعار اسلامى به قدرى است كه به قول نويسنده تفسير «المنار»:
«بعضى از مسيحيان، هنگامى كه اذان اسلامى را مى‏شنوند، به عمق و عظمت تأثير آن در روحيه شنوندگان اعتراف مى‏كنند»(1).
اذان يك دعوت زنده است. انسان از لحظه‏اى كه صداى اذان به گوشش مى‏رسد، گويى نماز را آغاز مى‏كند. اين ندا، زمين و آسمان را به هم پيوند داده و تواضع مخلوق را با عظمت خالق درهم مى‏آميزد.
چه شعارى از اين رساتر كه با نام خداى بزرگ آغاز شود و با گواهى به وحدانيّت خدا و رسالت پيامبرصلى الله عليه وآله، اوج گيرد و با دعوت به رستگارى و عمل نيك فرود آيد. با كلمه «اللّه» شروع شود و با آن پايان پذيرد.
صداى اذان همانند نداى آزادى و نسيم حيات‏بخش استقلال و عظمت، گوش‏هاى مسلمانان راستين را نوازش مى‏دهد و بر جان بدخواهان اضطراب مى‏افكند و اين يكى از رمزهاى بقاى اسلام است، چنان كه «گلادستون» -يكى از رجال معروف انگلستان- در برابر جمعى از مسيحيان اظهار داشت:
«تا زمانى كه نام محمّدصلى الله عليه وآله در مأذنه‏ها بلند است و كعبه پابرجاست و قرآن رهنما و پيشواى مسلمانان است، امكان ندارد كه پايه‏هاى سياست ما در سرزمينهاى اسلامى استوار و برقرار گردد»(2).

تشريع اذان‏

پس از هجرت رسول اكرم‏صلى الله عليه وآله به مدينه، مهاجر و انصار، كم‏كم در اطراف پيامبرصلى الله عليه وآله اجتماع كرده و حكومت اسلامى را برپا نمودند؛ مسجد ساختند و نماز جماعت برپا نمودند و روز به روز بر عظمت و شكوه دين اسلام افزوده شد. بنابراين مسلمانان نيازمند وسيله‏اى شدند تا مردم را هنگام نماز آگاه سازند. لذا پيشنهادهاى مختلفى به پيامبرصلى الله عليه وآله داده شد، امّا پيامبر هيچ‏كدام را نپذيرفت؛ زيرا بعضى از پيشنهادها رسم يهوديان بود. به همين خاطر در اولين سال هجرت، به فرمان خداوند، اذان؛ توسط جبرئيل بر پيامبرصلى الله عليه وآله نازل گرديد(3).
از امام صادق‏عليه السلام روايت شده است: هنگامى كه جبرئيل اذان را بر پيامبرصلى الله عليه وآله نازل كرد، سر مبارك آن حضرت در دامان على‏عليه السلام بود. پس جبرئيل جملات اذان و اقامه را بيان كرد. وقتى حضرت بيدار شد، فرمود: اى على! آيا شنيدى؟ گفت: آرى! فرمود: آن را ازبر كردى؟ گفت: آرى! فرمود: بلال را صدا كن. على‏عليه السلام نيز بلال را صدا زد. وقتى آمد، پيامبرصلى الله عليه وآله اذان را به او تعليم داد(4) و دستور داد در اوقات نماز با صداى بلند و رسا اذان بگويد و او اولين كسى است كه در تاريخ اسلام به مقام مؤذّنى مفتخر گرديد.
حال اگر ملّتهاى ديگر با نواختن ناقوس‏ها و يا وسايل ديگر، مردم را به معابد دعوت مى‏كنند در آيين اسلام، اذانِ مؤذّن رمز اجتماع مسلمين براى پرستش خدا در مساجد است.
پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله نه تنها الفاظ اذان را به بلال تعليم داد، بلكه اوقات آنها را هم به وى ياد داد و به مردم گفت: بلال يك مرد وقت‏شناس است، هر موقع اذان بگويد، نماز بخوانيد(5). لذا هرگاه آهنگ ملكوتى اذان به موقع از سينه پرسوز بلال به گوش مى‏رسيد، همچون روحى بود كه در كالبد مرده مردم دميده مى‏شد و آنها را زنده مى‏كرد(6).
اگرچه در آن روزگار، كسانى بودند كه صوتى دل‏نشين و لهجه‏اى فصيح‏تر از بلال داشتند، امّا پاك‏دلى، ايمان و خلوص بلال او را تا آن منزلت رفيع بالا برد. از آن پس بلال همواره همراه پيامبر بود و اذان مى‏گفت.

جايگاه اذان از نظر تبليغى‏

اذان يكى از ابزارهاى تبليغ است كه در دعوت به اسلام سهم مهمّى دارد. اذان مشتمل است بر مسائلى مانند: تكبير، توحيد، شهادت به يگانگى و عظمت خداوند، گواهى به رسالت پيامبرصلى الله عليه وآله، توصيه به نماز و رستگارى و بهترين اعمال و بالاخره با «لا الهَ اِلاّ اللّهُ»(توحيد) تمام مى‏شود. نكته قابل توجّه ديگر در اذان، تكرار جملات است و اين تكرار خود يكى از عوامل مؤثّر در جلب توجّه مخاطبين به اهميّت موضوع است.
همان‏گونه كه كارشناسان تبليغات نيز معتقدند، تكرار يك پيام از جمله عواملى است كه در اِقناع، تصديق و ترغيب مخاطب تأثير فراوان دارد.
اذان هميشه به عنوان جزئى از عبادت و شعار جاودانه اسلام و گل‏بانگ توحيد مطرح بوده و خواهد بود.
پيامبرصلى الله عليه وآله مى‏فرمايد: «اِنَّ الشَّيطانَ اذا سَمِعَ النّداءَ هَرَبَ»(7). «هرگاه شيطان صداى اذان را مى‏شنود، فرار مى‏كند».
و «اِنَّ اَهْلَ السَّماءِ لا يَسْمَعوُنَ مِنْ اَهْلِ الأرْضِ شيئاً اِلاّ الاَذانَ(8)». «اهل آسمان از اهل زمين چيزى جز اذان نمى‏شنوند».
طبق اين دو روايت بايد اذان به گونه‏اى در صحنه باشد كه از يك سو موجب طرد شيطان و نابودى مظاهر شيطانى گردد و از سوى ديگر انسان را در ملكوت اعلى سير دهد و او را با روحيه عرفانى و معنوى آن‏چنان به معراج ببرد كه گويى آسمانها نداى او را مى‏شنوند و از آن ندا لذّت برده و به شور و شوق مى‏افتند.

احكام فقهى اذان‏

همه مذاهب اسلامى، اذان گفتن را «مستحبّ موكّد» مى‏دانند به جز حنبلى‏ها كه مى‏گويند: «واجب كفايى» است(9).
اذان بر دو قسم است: اذان اِعلام و اذان نماز. اذان اعلام بايد اول وقت گفته شود و اذان نماز، متّصل به آن ادا شود، هرچند آخر وقت باشد.
اذان در نمازهاى واجب يوميّه مستحب است، امّا در عصر عرفه و جمعه و عشاى مُزدلفه ساقط مى‏باشد.
برخى گفته‏اند: علت سقوط اذان در اين سه مورد آن است كه جمع بين دو نماز ظهر و عصر و مغرب و عشا مستحب است. لذا با توجه به اين كه اصل اذان براى اعلام است، در صورتى كه همگان آماده نماز دوم هستند، ديگر نيازى به اذان نيست. البته اذان براى هر نماز دوم كه با نماز اول جمع شود هم ساقط است(10).
مستحبّ است كه بعد از تولّد كودك يا پيش از نام‏گذارى او، در گوش راستش «اذان» و در گوش چپش «اقامه» گفته شود، تا به روح بلند او مطالب دل‏نشين القا شده و در نفس او بذر خداشناسى و توحيد پاشيده شود و در دوران كودكى و نوجوانى با همان بذرها بزرگ شده و با پاكيزگى كامل، انسانى مهذّب به بار آيد.
پيامبرصلى الله عليه وآله به حضرت على‏عليه السلام فرمودند: «يا علىُّ اِذا وُلِدَ لَكَ غُلامٌ اَوْ جاريةٌ فَاَذِّنْ فى اُذُنِهِ اليُمْنى‏ وَ اَقِمْ فى اليُسْرى‏ فَاِنَّهُ لا يَضُرُّهُ الشَّيْطانُ اَبَداً(11)». «يا على هروقت صاحب پسر يا دخترى شدى در گوش راستش اذان و در گوش چپش اقامه بخوان كه هرگز شيطان به او زيان نخواهد رساند».

تصرّف خليفه در اذان‏

اذان داراى هيجده جمله است كه بدون كم و زياد توسط جبرئيل نازل شد كه در عصر رسول خداصلى الله عليه وآله و دوران خلافت ابوبكر و آغاز خلافت عمر به همين شكل گفته مى‏شد، ولى چون خليفه دوم، حىَّ على‏ خيرِالعمل را از اذان حذف كرد، اهل تسنن (شافعى، حنبلى، حنفى و مالكى) اذان را پانزده جمله مى‏دانند؛ يعنى جمله «حىَّ على خيرِ العَمَلِ» را جزء اذان نمى‏دانند و جمله «لا الهَ اِلاّ اللّهُ» نيز يك بار گفته مى‏شود(12). و در نماز صبح، به جاى «حى على خير العمل» مى‏گويند: «الصَّلاةُ خِيرٌ مِنَ النَّومِ»: نماز از خواب بهتر است.
چنانكه گفته شد، عبارت: «حىّ على خيرِ العَمَلِ» در عصر رسول خداصلى الله عليه وآله جزء اذان بود، ولى عمر آن را برداشت و در نماز صبح به جاى آن «الصَّلوةُ خَيْرٌ مِنَ النَّوْمِ» ابداع كرد. (اين كار در زمانى صورت گرفت كه به دستور خليفه، مسلمانان سرگرم جنگ‏ها و فتوحات در مناطق مختلف بودند و جهاد در صدر سياست خليفه بود). شخصى از عمر پرسيد: به چه دليل؟ عمر گفت:
«اذا سَمِعَ عَوامُ النّاسِ انَّ الصَّلاةَ خَيْرُ العَمَلِ تَهاوَنوُا بِالجهادِ وَ تَخَلَّفُوا عَنْهُ(13)». «هرگاه عوام مردم بشنوند كه نماز بهترين عمل است، در مورد جهاد سستى مى‏كنند و در نتيجه از رفتن به ميدان جهاد سرپيچى مى‏نمايند». لذا مسلمانانى كه بعد از عمر آمدند -به غير از خاندان پيامبرصلى الله عليه وآله و پيروان ايشان- از عمر پيروى نموده و «حىَّ على‏ خَيْرِ العَمَلِ» را از اذان و اقامه حذف كردند! در صورتى كه اين جمله در طول تاريخ مورد تأكيد اهل‏بيت‏عليهم السلام و پيروان آنها بوده و جزء ويژگى‏هاى مذهب شيعه به شمار مى‏رفته تا جايى كه حسين؛ شهيد فخّ در زمان هادى، خليفه عباسى، قيام كرد و دستور داد كه مؤذّن در اذان خود «حَىَّ على خيرِ العَمَلِ» را بگويد.
ابن ابى عُمَير از امام كاظم‏عليه السلام پرسيد: چرا جمله «حىَّ على خيرالعَمَلِ» در اذان ترك شد؟ امام كاظم‏عليه السلام در پاسخ فرمود: علّت ظاهرى آن را مى‏خواهى يا علت باطنى را؟ عرض كرد: هر دو را.
امام كاظم‏عليه السلام فرمود:
«علت ظاهرى آن اين بود كه مبادا مردم با تكيه بر نماز، جهاد را رها كنند امّا علت باطنى آن اين بود كه عبارت (خير العمل)، ولايت امامان‏عليهم السلام بر حق است(14)».
لذا كسى كه دستور داد تا جمله «حىَّ على خيرِ العملِ» در اذان حذف شود، منظور او اين بود كه مردم به سوى «ولايت» امام حق توجّه نكرده و احساساتشان به نفع ولايت تحريك نشود.

آثار و فوايد اذان‏

اذان عبادتى است كه داراى ابعاد مختلفى بوده و جملات آن داراى آثار و فوايد تربيتى، اجتماعى، سياسى و فرهنگى است كه مهم‏ترين آن‏ها بدين شرح است:
1. وقت نماز را براى بندگان تعيين مى‏كند.
2. مفاهيم عالى اعتقادى را تعليم مى‏دهد.
3. مردم را به عبادت تشويق مى‏كند.
4. سبب يادآورى آگاهان و بيدارى غافلان است.
5. نداى اذان در برابر كافران و منافقان نقش كوبنده‏اى دارد و به قدرى اثربخش است كه آنها را عصبانى كرده و به ياوه‏پردازى وادار مى‏كند و بى‏خردى آن‏ها را ثابت مى‏كند: «وَ اذا نادَيْتُمْ الى الصَّلاةِ اتَّخَذوُها هُزُواً وَ لَعِباً...».
(مائده، 58.)
«هنگامى كه با اذان مردم را به سوى نماز دعوت مى‏كنيد، منافقان و كُفّار آن را به باد استهزاء و بازى مى‏گيرند كه اين امر نشانه بى‏خردى آن‏هاست».
6. مسلمانان را به وقت‏شناسى و نظم در كارها دعوت مى‏كند.
7. بيان‏گر اهميّت نمازجمعه است: «يا ايُّها الّذينَ آمنوُا اِذا نُودِىَ لِلصَّلوةِ مِنْ يَوْمِ الجُمُعَةِ فَاسْعَوْا الى ذِكْرِ اللّهِ...». (جمعه، 9).
اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! هنگامى كه براى نماز روز جمعه اذان گفته شود، به سوى ذكر خدا بشتابيد...».
8. انسان را خوش‏اخلاق مى‏كند. امام صادق‏عليه السلام فرمود: «وقتى انسان بداخلاق شد، در گوش او اذان بگوييد».
(من لا يَحْضُرُهُ الفقيه، شيخ صدوق، ج‏1)
9. زمينه را براى تربيت معنوى كودكان آماده مى‏كند.
10. اذان موجب غم‏زدايى است. غم و اندوه غالباً بر اثر از دست‏دادن يك چيز، اضطراب و نگرانى، مشاهده صحنه‏هاى تأثّرانگيز، ارتكاب خطا و گناه و... پيش مى‏آيد. اذان در همه اين موارد مى‏تواند به نحو معجزه‏آسايى غم و اندوه را برطرف سازد؛ زيرا اذان انسان را به ياد نماز مى‏اندازد و نماز آرام‏بخش دلهاست.
حضرت على‏عليه السلام فرمودند:
«هرگاه به علت حادثه‏اى غمگين مى‏شدم، دوست داشتم از رسول خداصلى الله عليه وآله تقاضا كنم كه براى حفظ حسن و حسين‏عليهما السلام اذان بگويد».
(بحارالأنوار، ج‏84، ص‏157).
11. اگر اذان از روى ايمان و اخلاص گفته شود، خداوند گناهان گوينده آن را مى‏بخشد: «مَنْ اَذَّنَ فى سبيلِ اللّهِ صلوةً واحدةً ايماناً و احتساباً و تَقَرُّباً الى اللّهِ غَفَرَ اللّهُ لَهُ ما سَلَفَ مِنْ ذُنوبِهِ».
(همان، ص‏124).
«كسى كه براى خدا، اذانِ يك نماز را از روى ايمان و اخلاص بگويد، خداوند گناهان گذشته او را مى‏بخشد».

پي نوشت:

1) تفسير نمونه، ج‏4، ص‏437.
2) داعى السماء، عباس محمود عقاد، ص‏437 و 438.
3) سيره ابن هشام، ج‏1، ص‏154.
4) وسايل‏الشيعه، حرّ عاملى، ج‏4، ص‏612.
5) مجله مكتب اسلام، سال 9، ش‏5، ص‏20.
6) بحارالأنوار، ج‏22، ص‏245.
7) كنزالعمّال، متّقى هندى، حديث 20951.
8) ميزان الحكمة، رى‏شهرى، ج‏1، ص‏82.
9) دايرةالمعارف جامع اسلامى، حسينى دشتى، ج‏2، ص‏62.
10) همان، ص‏65 و 66.
11) تحف العقول، ابن شعبه حرّانى، ص‏14.
12) الفقه على المذاهب الخمسةِ، محمد جواد مغنيه، ص‏119.
13) بحارالأنوار، ج‏84، ص‏156.
14) اهميت اذان و اقامه، ص‏37.

● خداوند غنی و حمید

خداوند در قرآن کریم خود را به صفت غنا و بخشندگی ستوده و صفت بخل را از خویشتن دور دانسته است؛ از این رو هر کسی بخل بورزد، خداوند او را دوست نمی دارد (نساء آیه ۳۷ و نیز محمد آیه ۳۸ و حدید آیه ۲۴) و اموالی که به بخل اندوخته و خود از آن بهره نبرده و اجازه بهره بردن دیگران را نیز نداده است، به عنوان طوق لعنت در قیامت برگردن او افکنده می شود و خداوند ایشان را بدان مال های بخل شده، خوار و ذلیل و عذاب می کند. (آل عمران آیه ۱۸۰)
بر این اساس انسان باید خداوند را در غنایش بنگرد و با این مقام عظمت و بزرگی، از او چیزی بخواهد و درخواستن، بخل نورزد و اسمای غنی و حمید ذات باری تعالی را همواره درنظر آورد.
انسان نباید در خواسته هایش از خداوند، او را به اندازه آن خواسته ها کوچک فرض کند و گمان کند خواسته اش بسیار بزرگ است و به هیچ وجه امکان تحقق آن نمی رود.
اگر خواسته های انسان شرعی باشد، هر چند بزرگ و بی نهایت بزرگ و غیر قابل تصور باشد از بزرگی و عظمت و جلال و قدرت خداوند بزرگ تر و برتر نخواهد بود. بنابراین در خواستن باید بی حساب از او خواست و بخل نورزید.
اگر گفته اند سخت می گیرد جهان بر مردمان سخت کوش، امری درست است؛ اگر هر چیزی را از خدا به آسانی بخواهیم او به آسانی می دهد و هرگز کسی را که به مقام ربوبیت او می نگرد و از او می خواهد، نومید باز نمی گرداند. پس هرچه را که بزرگ تر و سخت تر و محال تر به نظر می آید باید از خداوند خواست و از او مسئلت کرد همان به ظاهر حاجت محال و سخت و بزرگ را برای شما امری عادی و آسان و کوچک و در دسترس قرار می دهد .
● سخت گیری بنی اسرائیل بر خویشتن
در کتاب عیون اخبار الرضا و تفسیر عیاشی، از بزنطی روایت شده که گفت: از حضرت رضا(ع) شنیدم، می فرمود: مردی از بنی اسرائیل یکی از بستگان خود را بکشت، و جسد او را برداشته در سر راه وارسته ترین اسباط بنی اسرائیل انداخت، و بعد خودش به خونخواهی او برخاست. به موسی (ع) گفتند: که سبط آل فلان، فلانی را کشته است، خبر بده ببینیم چه کسی او را کشته؟ موسی (ع) فرمود: گاو ماده ای برایم بیاورید، تا بگویم: آن شخص کیست. گفتند: مگر ما را مسخره کرده ای؟ فرمود: پناه می برم به خدا از این که از جاهلان باشم، و اگر بنی اسرائیل از میان همه گاوها، یک گاو آورده بودند، کافی بود، و لکن خودشان بر خود سخت گرفتند، و آن قدر از خصوصیات آن گاو پرسیدند، که دائره آن را بر خود تنگ کردند، خدا هم بر آنان تنگ گرفت(عیون اخبار الرضا ج ۲ ص ۱۳ ح ۳۱ و تفسیر عیاشی ج ۱ ص ۴۶ ح ۵۷ و نیز سوره بقره آیات ۶۷ تا ۷۳)
بنابراین سخت گیری خود بنی اسرائیل موجب شد تا خداوند آن قدر بر ایشان تنگ بگیرد که فراهم کردن آن برای آنان هم وقت گیر باشد و هم هزینه هنگفتی را تحمیل کند که در ادامه روایت در عیون اخبار الرضا بدان اشاره شده است و از بیان آن خودداری می کنیم.
● داستان موسی و خضر (ع)
شگفت اینکه حضرت موسی (ع) خود در ماجرایش با خضر (ع) گرفتار امری شبیه این موضوع شد.
خداوند در آیه ۶۰ سوره کهف به درخواست موسی (ع) با خضر اشاره می کند و می فرماید: «اذ قال موسی لفتاه لا ابرح حتی ابلغ مجمع البحرین اوامضی حقبا» (به یادآور) هنگامی را که موسی به دوست خود گفت دست از جستجو برنمی دارم تا به محل تلاقی دو دریا برسم هر چند مدت طولانی به راه خود ادامه دهم.
وی در این جا مقصد خود را که دیدار با حضرت خضر (ع) بوده را بیان می کند و می فرماید وعده دیدار ما مجمع البحرین است؛ ولی این مطلب را ادامه می دهد که اگر به آن جا رسیدم و وی را نیافتم همین طور زمان طولانی راه خویش را ادامه می دهم تا به او برسم. ایشان در این کلام خویش، امر دیدار را مشروط به دو چیز رسیدن به مجمع البحرین و یا زمانی طولانی راه پیمودن می کند.
البته استاد فولادوند در ترجمه این گونه آورده است که: و]یاد کن[ هنگامی را که موسی به جوان ]همراه[ خود گفت: «دست بردار نیستم تا به محل برخورد دو دریا برسم، هر چند سالها ]ی سال[ سیر کنم.
در این ترجمه رسیدن به مجمع البحرین امری دانسته شده است که سالیانی زمان می برد تا شخص بدان برسد و واژه عربی «او» را به معنای «یا» نگرفته است و از حالت تردید بیرون آورده و ادامه همان مطلب نخست دانسته است.
به این معنا که مجمع البحرین برای آن حضرت (ع) ناشناخته و مسافت آن برای وی معلوم نبود و نمی دانست چه زمانی بدان جا خواهد رسید. به سخن دیگر، از نظر مقصد وی می دانست که به مجمع البحرین برود ولی از لحاظ زمانی نمی دانست زمان رسیدن چه اندازه طول می کشد، از این رو گفته به این جا خواهم رفت هر چند که سالیانی طول بکشد.
اما براساس ترجمه دیگر، آن حضرت (ع) محدوده سفر خویش را به دو شکل زمانی و مکانی تبیین می کند و می فرماید من دست از تلاش بر نمی دارم تا اینکه به مجمع البحرین برسم و یا آن قدر می گردم تا خضر (ع) را پیدا کنم. بنابر این وی امر خویش را دایر مدار دو چیز می کند که نخست رسیدن به مجمع البحرین و وعده گاه دیدار بوده و دیگری رفتن در بخشی از زمان که ممکن است سالیانی به درازا بکشد.
می توان گفت که وی دو سیر زمانی و مکانی را اراده می کند و برای رسیدن به مقصد خویش هر دو را مدنظر قرار می دهد.
این مطلب هر چند به شکل دعایی مطرح نشده بود ولی آثار خویش را می گذارد؛ زیرا اگر وی این سفر را به امر خداوند و فرمان وحی انجام می دهد می بایست همان مقصد مکانی مجمع البحرین را در نظر می گرفت و از بیان سیر زمانی خودداری می کرد ولی آن حضرت (ع) با این بیان که بیانگر اشتیاق وافر و بیش از اندازه به ولی الله بوده است خود را به رنج و سختی افکند.
در ادامه می بینیم که این بیان چگونه وی را دچار دردسر می کند و به سختی به دیدار خضر (ع) می رسد در حالی که وی می توانست به سادگی و آسانی به دیدار خضر (ع) دست یابد.
خداوند در آیه ۶۲ سوره کهف بیان می کند که ایشان با جوان همراه به مجمع البحرین می رسند و حتی از آن عبور می کنند به گونه ای که از این سفر دچار خستگی می شوند و گرسنگی دامن گیرشان می گردد. در آیه ۶۳ همان سوره خداوند به گزارش جوان اشاره می کند که گفت: «دیدی؟ وقتی به سوی آن صخره پناه جستیم، من ماهی را فراموش کردم، و جز شیطان، ]کسی[ آن را از یاد من نبرد، تا به یادش باشم و به طور عجیبی راه خود را در دریا پیش گرفت.
در آن لحظه موسی تازه متوجه می شود که از مجمع البحرین گذشته و این همان نشانه ای بود که می جست گفت: «این همان بود که ما می جستیم.» پس جستجو کنان رد پای خود را گرفتند و برگشتند. (کهف آیه ۶۴)
حضرت موسی آن گاه ناچار می شود تا راه رفته را بازگردد و خود را به خضر (ع) برساند: «تابنده ای از بندگان ما را یافتند که از جانب خود به او رحمتی عطا کرده و از نزد خود بدو دانشی آموخته بودیم. »
(کهف آیه ۶۵)
اگر حضرت موسی (ع) تنها به همان هدف نخست یعنی رفتن به مجمع البحرین بسنده کرده بود دیگر رنج ادامه سفر و بازگشت را متحمل نمی شد؛ زیرا وی مامور بود به مجمع البحرین برود، اما بیان این جمله که «او امضی حقبا» یا زمان و یا سالیانی راه بپیمایم» امری بیرون از فرمان الهی بود و نیازی به آن نبود که آن را به زبان بیاور د و جزو خواسته خود قرار دهد؛ زیرا وی تنها به وحی الهی دانسته بود که حضرت خضر (ع) را می تواند در مجمع البحرین بیاید و آن حضرت (ع) جای آن را نمی دانست و می بایست به آن جا می رفت و اضافه کردن «او امضی حقبا» وی را به امری دشوار انداخت به گونه ای که یار و همسفرش نیز دچار فراموشی می شود و شیطان آن شگفتی دیده شده در مجمع البحرین را از یاد وی می برد تا نتواند به موسی (ع) مطلب شگفت را که بعدا بیان می کند در همان جا اعلام دارد.
بنابر این، می توان گفت که ما همواره در خواسته ها و حاجتهایمان از خدا، باید او را به عنوان (الغنی الحمید) بنگریم و با توجه به مقام قدرت بی نهایت و غنای ستوده اش از وی چیز بخواهیم و بر خودمان سخت نگیریم. پس بهترین و کامل ترین چیزها را از راه ساده ترین روش ها و ابزارها بخواهیم تا برای ما فراهم آورد.

رب لا تذرنی فردا

این چند آیه از سوره الانبیاء از آیات بسیار مبارک و معروف قرآن است و در تصوف ذکر است و حافظ در اشعار خود بهره برده است. تفسیر این آیات پیچیده است و به رابطه کالبد و روح و تاریکی های جسم پیوند دارد

وَذَا النُّونِ إِذ ذَّهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَن لَّن نَّقْدِرَ عَلَیْهِ فَنَادَى فِی الظُّلُمَاتِ أَن لَّا إِلَهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنتُ مِنَ الظَّالِمِینَ ﴿۸۷﴾
و ذوالنون را [یاد کن] آنگاه که خشمگین رفت و پنداشت که ما هرگز بر او قدرتى نداریم تا در [دل] تاریکیها ندا داد که معبودى جز تو نیست منزهى تو راستى که من از ستمکاران بودم (۸۷)
فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّیْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَکَذَلِکَ نُنجِی الْمُؤْمِنِینَ ﴿۸۸﴾
پس [دعاى] او را برآورده کردیم و او را از اندوه رهانیدیم و مؤمنان را [نیز] چنین نجات مى‏دهیم (۸۸)
و زکریا اذ نادی ربه رب لا تذرنی فردا و انت خیر الوارثین
و زکریا را [یاد کن] هنگامى که پروردگار خود را خواند پروردگارا مرا تنها مگذار و تو بهترین ارث برندگانى (۸۹)

حافظ در مثنوی معروف به آهوی حشی که با مطلع « الا ای آهوی حشی کجایی »آغاز می شود می گوید:

مگر وقت وفا پروردن آمد … که فالم لا تذرنی فردا آمد

روش حفظ قرآن

برای حفظ قرآن روشهای گوناگونی بیان و تبیین شده که هرکدام در جای خود، دارای ویژگیهایی است و هرکس نیز امکان دارد براساس استعداد، ذوق و سلیقه، شرایط شخصی و تجربه عملی خویش، دارای روش خاص و شخصی در حفظ قرآن باشد . ولی روش پیشنهادی ما در حفظ قرآن ، بر مبنای حفظ «تفکیکی » آیات، صفحات، سوره ها و جزءهای قرآن و سپس بر مبنای حفظ «ترکیبی » و تکرار آنهابر اساس قسمتهای «سه » تایی «سه » تایی است .

توضیح این روش بدین گونه است

ادامه مطلب را مطالعه كنيد